Anbiyo surasi — Oyat 34

Kalimalarning ma'nolari:

• الْخُلْدَ: abadiy qolish, o‘lmaslik, dunyoda mangulik.
• أَفَإِن مِّتَّ: agar sen vafot etsang, ey Muhammad.
• الْخَالِدُونَ: abadiy qoluvchilar, o‘lmaslar.

Tafsir:

Ey Muhammad alayhissalom! Biz sendan oldin o‘tgan hech bir basharga (insonga) bu dunyoda abadiy qolishni, o‘lmaslikni bermaganmiz. Barcha payg‘ambarlar va odamlar o‘limni tatib ko‘rganlar va tatib ko‘radilar. Bas, agar sen vafot etsang, ular (mushriklar) sendan keyin abadiy qoladilarmi? Yo‘q, aslo! Ular ham sen kabi o‘ladilar, chunki o‘lim barcha bashar uchun yozilgan taqdir. Bu oyatda Alloh taolo payg‘ambarimizning o‘limi haqida mushriklarning umidlarini rad etib, ularning o‘zlari ham o‘lishini, hech kimning bu dunyoda boqiy qolmasligini bayon qilmoqda. Shuningdek, bu oyat Xizr alayhissalomning ham vafot etganiga dalildir, chunki u ham bashardir.

Foydalar:

• Bu oyat musulmonlarga dunyo hayotining o‘tkinchi ekanini va haqiqiy hayot oxiratda ekanini eslatadi. Shu sababli mo‘min banda bu dunyoga berilib ketmay, oxirat uchun amal qilishga intiladi.
• O‘lim haqiqatini yodda tutish insonni gunohlardan saqlaydi va to‘g‘ri yo‘lda mustahkam turadi.
• Payg‘ambarimizning ham o‘limi borligi — bu islom dinining haqiqiy ekaniga dalil, chunki u ham oddiy bashar edi, lekin vahiy orqali Allohdan xabar keltirdi. Bu esa musulmonlarning e’tiqodini mustahkamlaydi.
• O‘limdan so‘ng qayta tirilish va hisob-kitob borligiga ishonch — insonni adolatli va solih bo‘lishga yetaklaydi.