Аль-Анбия сүрәсе — Аять 63

Сүзләрнең мәгънәләре:

• بَلْ — бәлки, киресенчә (монда инкяр һәм яңа хәбәргә күчү өчен килә).
• كَبِيرُهُمْ — аларның олысы, зур сыны.
• فَاسْأَلُوهُمْ — алардан сорагыз (сыннардан).
• إِن كَانُوا يَنطِقُونَ — әгәр алар сөйләшә алсалар.

Аять тәфсире:

Ибраһим галәйһиссәлам үзенең халыкка каршы һөҗҗәтен (дәлилен) көчәйтү өчен, аларның сыннарын ватып, бер зур сынны гына бөтен калдырган иде. Халык аңа: "Безнең сыннарны син ваттыңмы?" — дип сорагач, ул аларның акылсызлыгын һәм сыннарның гәҗизлеген күрсәтү өчен, мыскыллап һәм аларның үзләренә дәлил итеп әйтте: "Юк, аны ваткан — аларның олысы, әнә шушы зур сын. Әгәр алар сөйләшә алсалар, шулардан сорагыз!" Ул моның белән аларга аңлатты: сыннарның сөйләшергә дә, эш кылырга да көче юк, димәк, аларга гыйбадәт кылу — буш хәрәкәт. Ибраһимнең күңелендә: "Мин үзем ваттым", — дигән хакыйкать иде, ләкин ул аларның үз сыннарының гәҗизлеген үзләренә танытыр өчен бу ысулны кулланды. Алар, әлбәттә, сыннарның сөйләшә алмаганын беләләр иде, шуңа күрә аларның һөҗҗәте юкка чыкты һәм алар гаҗиз калдылар.

Аятьтән алынган файдалар:

• Хак динне күтәрүче кеше үзенең дәлилләрендә акыллы, оста һәм тәэсирле ысуллар кулланырга тиеш.
• Батъл (ялган) илаһларның һәм сыннарның һичнәрсәгә көче юклыгы — ачык дәлил белән исбат ителә.
• Ибраһим галәйһиссәламнең тәүхид өчен көрәше — безгә үрнәк: хакыйкатьне яклауда куркусызлык һәм зирәклек кирәк.
• Акылсызга һәм хакыйкатьне кабул итмәүчегә каршы дәлилне аның үз иманыннан алып китерү — иң көчле ысуллардан санала.