انبیاء سۈرىسى — ئايەت 63

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• «كَبِيرُهُمْ»: ئۇلارنىڭ چوڭ بۇتى.
• «فَاسْأَلُوهُمْ»: ئۇلاردىن سوراڭلار.
• «يَنطِقُونَ»: سۆزلەيدۇ، گەپ قىلالايدۇ.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام بۇتخانىدىكى بۇتلارنىڭ ھەممىسىنى چېقىپ، پەقەت ئەڭ چوڭ بۇتنى قالدۇرۇپ قويغان ئىدى. قەۋمى ئۇنىڭدىن: «بۇ بۇتلارنى كىم بۇزۇپ تاشلىدى؟» دەپ سورىغاندا، ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام ئۇلارغا جاۋاب بېرىپ: «بۇ بۇتلارنى مېنىڭ قىلغانلىقىمنى ئېيتماڭلار، بەلكى ئۇلارنىڭ ئەڭ چوڭى قىلدى. ئەگەر بۇتلار سۆزلىيەلەيدىكەن، ئۇلاردىن ئۆزۈڭلار سوراپ بېقىڭلار!» دېدى.

بۇ ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۇلارغا قارىتا قويغان كۈچلۈك دەلىلى ئىدى. ئۇ بۇ سۆزى بىلەن ئۇلارنىڭ ئۆز قولى بىلەن ياساپ، ئۆزى ئىبادەت قىلىۋاتقان بۇتلارنىڭ ھېچقانداق كۈچ-قۇدرەتكە ئىگە ئەمەسلىكىنى، ھەتتا سۆزلەشكەنمۇ قادىر ئەمەسلىكىنى ئۇلارغا كۆرسەتمەكچى بولدى. ئەگەر بۇ بۇتلار ھەقىقەتەن ئىلاھ بولسا، ئۆزلىرىگە قىلىنغان بۇ زىياننى توسۇپ قالاتتى ياكى ھېچ بولمىغاندا كىمنىڭ قىلغانلىقىنى ئېيتىپ بېرەتتى. ئەمما ئۇلار بۇنىڭغا قادىر ئەمەس ئىدى.

ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام بۇ جاۋابى بىلەن ئۇلارنىڭ ئەقلىنى ئويغىتىشنى، ئۇلارنىڭ بۇتپەرەسلىك ئېتىقادىنىڭ ئاساسسىزلىقىنى چۈشەندۈرۈشنى مەقسەت قىلغان ئىدى. ئۇ ئۇلارغا: «ئەگەر بۇ بۇتلار سۆزلىيەلەيدىكەن، ئۇنداقتا ئۇلاردىن سوراڭلار، ئۇلار سىلەرگە كىمنىڭ قىلغانلىقىنى ئېيتىپ بېرىدۇ» دېدى. بۇ ئارقىلىق ئۇلارنىڭ ئۆزلىرى ئىبادەت قىلىۋاتقان نەرسىلەرنىڭ ئاجىزلىقىنى ۋە ئەقىلسىزلىقىنى ئېتىراپ قىلىشىغا سەۋەب بولماقچى بولدى.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ھەقىقىي ئىلاھ پەقەت ئاللاھ تائالادۇر. ئاللاھتىن باشقا ئىبادەت قىلىنغان ھەر قانداق نەرسە ئاجىز، ئۇلار ھېچقانداق پايدا-زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ، ھەتتا ئۆزىگە قىلىنغان زىياننىمۇ توسالمايدۇ. ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ بۇ ئۇسۇلى بىزگە دەۋەت قىلىشتا ھېكمەت بىلەن، ئەقىلنى ئىشلىتىپ، مۇخالىپلارنىڭ خاتا ئېتىقادىنى ئاشكارىلاشنىڭ قانداق بولىدىغانلىقىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ.

ئىسلام دىنى بىزنى پەقەت بىر ئاللاھقا ئىبادەت قىلىشقا، ھەر قانداق شېرىكتىن يىراق تۇرۇشقا چاقىرىدۇ. ئاللاھ تائالا ھەممە نەرسىگە قادىر، ھەممىنى كۆرۈپ-بىلىپ تۇرغۇچىدۇر. بىز ئاللاھقا يۆنەلگەندە، ھەقىقىي ئەركىنلىككە ۋە ھىدايەتكە ئېرىشىمىز.