Anbiyo surasi — Oyat 65

Kalimalarning ma'nolari:

• نُكِسُوا – (boshlari) quyi egilib, orqaga qaytarildi, ya'ni avvalgi holatiga (kufr va jaholatga) qaytarildilar.
• عَلَىٰ رُءُوسِهِمْ – boshlari ustiga, ya'ni yuzlari ustiga ag'darildilar, degan ma'noda – sharmanda bo'lib, o'zlarining noto'g'riligini tan olgach, yana eski qaysarliklariga qaytdilar.

Tafsir:

Ibrohim alayhissalom butlarni sindirib, ularning katta butiga boltani osib qo'ygach, qavm undan: "Buni kim qildi?" deb so'radi. Ibrohim: "Mana bu katta but qilgan, agar ular gapira olsalar, so'ranglar", dedi. Shunda ular o'zlarining butlari gapira olmasligini bilganlari holda, Ibrohimning oldida ojiz bo'lib qolishdi va: "Sen yaxshi bilasan-ku, ular gapirmaydilar", deyishdi. Ya'ni ular avvaliga Ibrohimning daliliga qarshi chiqa olmay, hayratda qolishdi, keyin esa yana o'zlarining eski qaysarlik va jaholatlariga qaytdilar. Ular Ibrohimga: "Sen bu narsalarning gapirmasligini bilasan-ku, nega bizni ulardan so'rashga undayapsan?" deyishdi. Ammo bu gap ularning o'zlariga qarshi dalil bo'ldi, chunki ular butlarning gapira olmasligini tan olganlari holda, ularni iloh deb sajda qilishda davom etishayotgan edi. Bu ularning aqlsizligi va butlarning haqligi yo'qligini ochiq-oydin ko'rsatdi.

Foydalar:

• Haqni tan olgach, undan yuz o'girish va qaysarlik qilish – insonni yanada chuqurroq zalolatga yetaklaydi. Tavba va haqni qabul qilish – najot yo'lidir.
• Dalil va hujjat keltirishda sabr-toqatli bo'lish, hatto qavm qaysar bo'lsa ham, haqni ochiq aytish – mo'minning fazilatidir.
• Butlar va yolg'on ilohlarga sig'inishning befoydaligi, faqat Allohga ibodat qilish – aql va fitrat talabidir. Bu oyat insonni yagona Allohga iymon keltirishga va Uning huzurida tavba qilishga chorlaydi.