Anbiyo surasi — Oyat 66

Kalima ma'nolari:

• Afata'buduna – Demak, siz ibodat qilasizmi?
• Min dunillah – Allohdan o'zga narsalarga?
• Ma la yanfa'ukum shay'an – Sizlarga hech qanday foyda bermaydigan narsalarga?
• Wa la yadurrukum – Va sizlarga zarar ham yetkaza olmaydigan narsalarga?

Tafsir:

Ibrohim alayhissalom o'z qavmining butlarga sig'inishini butunlay rad etib, ularni o'ylashga chorlar ekan, shunday dedi: "Sizlar Allohni qo'yib, o'zingizga na foyda, na zarar yetkaza olmaydigan narsalarga ibodat qilasizmi?!" Ya'ni, bu butlar siz ularga ibodat qilsangiz ham, sizga hech qanday yaxshilik keltira olmaydi; ularni tark etsangiz ham, sizga hech qanday yomonlik yetkaza olmaydi. Ular o'zlariga ham, boshqalarga ham na manfaat, na zarar berishga qodir emaslar. Ular butunlay ojiz va nochor narsalardir. Shuning uchun ularni iloh deb bilish va ularga sajda qilish – aqlsizlik va nodonlikdir. Ibrohim alayhissalom bu so'zlari bilan ularning aql-idrokiga murojaat qilib, shunday yolg'on e'tiqodning bema'niligini ochiq-oydin ko'rsatib berdi.

Foydali saboqlar:

1. Tavhid – e'tiqodning asosi: Bu oyat musulmonlarga Alloh taoloning yagona iloh ekanligini va Ungagina ibodat qilish lozimligini o'rgatadi. Hech qanday mavjudot, xoh u but bo'lsin, xoh boshqa narsa bo'lsin, Allohning o'rnini bosa olmaydi.
2. Aql-idrokni ishlatish: Ibrohim alayhissalomning bu murojaati bizga har bir ishda aql-idrokni ishlatish, e'tiqod masalalarida ham o'ylab, tadqiq qilib, to'g'ri yo'lni topish kerakligini o'rgatadi. Aql-idrokni ishlatgan kishi yolg'on ilohlardan yuz o'giradi.
3. Haqiqiy manfaat va zarar faqat Allohdan: Inson hayotida foyda va zarar keltiradigan yagona zot – Alloh taolodir. Uning irodasisiz hech narsa sodir bo'lmaydi. Shuning uchun bandalar faqat Unga tavakkal qilishlari va Undan yordam so'rashlari lozim.
4. Botil e'tiqoddan voz kechish jasorati: Ibrohim alayhissalom o'z qavmining e'tiqodini ochiq tanqid qilib, haqiqatni aytishdan qo'rqmadi. Bu bizga ham haqiqatni himoya qilishda jasoratli bo'lishni va botil narsalarga qarshi chiqishni o'rgatadi.
5. Allohning rahmati va hikmati: Bu oyat orqali Alloh taolo bandalariga to'g'ri yo'lni ko'rsatib, ularni gunoh va shirkdan saqlashni istaydi. Bu Uning bandalariga bo'lgan cheksiz rahm-shafqatining belgisidir.