انبیاء سۈرىسى — ئايەت 99

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا مۇشرىكلارنىڭ بۇتلىرى ھەققىدە سۆزلەپ مۇنداق دەيدۇ:

ئايەتتىكى ئىزاھاتقا موھتاج سۆزلەر:

• لَوْ كَانَ هَؤُلَاءِ آلِهَةً: ئەگەر بۇلار (يەنى مۇشرىكلار چوقۇنغان بۇتلار) ھەقىقىي مەبۇد بولسا ئىدى.
• مَا وَرَدُوهَا: ئۇلار دوزاخقا كىرمەس ئىدى.
• وَكُلٌّ فِيهَا خَالِدُونَ: ھەممىسى، يەنى چوقۇنغۇچىلار ۋە چوقۇنۇلغۇچىلار دوزاختا مەڭگۈ قېلىدۇ.

ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى مۇشرىكلار! سىلەر ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان بۇ بۇتلىرىڭلار ئەگەر ھەقىقەتەن ئىبادەتكە لايىق ھەقىقىي مەبۇد بولسا ئىدى، ئۇلار ھەرگىزمۇ دوزاخقا كىرمەس ئىدى. چۈنكى ھەقىقىي مەبۇد بولغان زات ھەرگىز ئازابلىنىپ، دوزاختا قالماس. لېكىن ئۇلار ھەقىقىي مەبۇد ئەمەس، شۇڭا ئۇلارمۇ دوزاخقا كىرىدۇ. بۇ يەردە ھەم چوقۇنغۇچىلار ھەم چوقۇنۇلغۇچىلار، ھەممىسى دوزاختا مەڭگۈ قېلىپ، ھەرگىز چىقىپ كېتەلمەيدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئاللاھتىن باشقا چوقۇنۇۋالغان ھەر قانداق نەرسە — مەيلى بۇت بولسۇن، مەيلى باشقا بىر مەخلۇق بولسۇن — ئۇلارنىڭ ھەممىسى ئاجىز، ئۆزلىرىگە پايدا-زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ، ئۇلار ئىبادەتكە لايىق ئەمەس. پەقەت يېگانە ئاللاھلا ھەقىقىي مەبۇدتۇر. شۇڭا ئەقىللىق ئىنسان پەقەت ئاللاھقا ئىبادەت قىلىشى، شېرىكتىن يىراق بولۇشى كېرەك. ئاللاھ تائالا بىزنى ھەقىقىي تەۋھىدكە مۇۋەپپەق قىلسۇن ۋە دوزاخ ئازابىدىن ساقلىسۇن.