سوره حج — آیه 2

معانی واژگان:

• تَذْهَلُ: فراموش میکند، از هوش میرود و غافل میشود.
• مُرْضِعَةٍ: زنی که در حال شیر دادن به نوزاد خود است.
• ذَاتِ حَمْلٍ: زن باردار و حامله.
• سُکَارَىٰ: جمع «سَکْران»، یعنی مستها و کسانی که عقلشان از کار افتاده است.

تفسیر آیه:

این آیه شریفه به توصیف یکی از هولناکترین صحنههای قیامت یا زلزله عظیم آخرالزمان میپردازد؛ روزی که با دیدن آن، هر مادر شیردهی که نوزادش را در آغوش دارد و در حال شیر دادن است، از شدت وحشت و هراس، نوزاد عزیز خود را فراموش میکند و او را رها میسازد. این در حالی است که مهر مادری و عشق به فرزند، از قویترین غرایز انسانی است، اما آنچنان هول و هراسی بر دلها چیره میشود که حتی این پیوند مقدس نیز از یاد میرود.

در ادامه میفرماید: هر زن بارداری نیز از شدت ترس و اضطراب، بار خود را سقط میکند و جنینش را پیش از موعد مقرر از دست میدهد. این صحنهها نشان میدهد که آن روز، روزی است که عقلها حیران و دلها لرزان میشود.

سپس خداوند متعال حال مردم را چنین توصیف میکند: مردم را میبینی که مانند مستان سرگردان و بیخود راه میروند، در حالی که آنها از شراب مست نشدهاند؛ بلکه عذاب و کیفر الهی چنان سخت و سنگین است که عقل و هوش از سرشان پریده و قدرت تشخیص و تمیز را از دست دادهاند. آنها در ظاهر شبیه مستانند، اما مستی آنها از خمر نیست، بلکه از شدت خوف و دهشت عذاب خداوند است.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه ما را به یاد عظمت و شدت روز قیامت میاندازد و هشدار میدهد که برای آن روز آماده شویم؛ روزی که هیچ پیوند و علاقهای، حتی عشق مادری، به داد انسان نمیرسد.
• نشان میدهد که عذاب الهی در آن روز چنان شدید است که عقلها را از کار میاندازد؛ پس باید از همین حالا با تقوا و عمل صالح، خود را از چنین هول و هراسی در امان نگه داریم.
• این تصویر هولناک، دعوتی است برای بازگشت به سوی خدا و پناه بردن به رحمت بیپایان او، تا با ایمان و عمل نیک، مشمول عذاب نشویم و در امان باشیم.
• آیه به ما میآموزد که در برابر قدرت و قهر الهی هیچ قدرتی یارای مقاومت ندارد و تنها تکیهگاه واقعی، خداوند مهربان است که در دنیا با رحمتش ما را به سوی ایمان و رستگاری دعوت میکند.