سوره حج — آيت 49

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• قُلْ: چئو، فرمايو.
• يَا أَيُّهَا النَّاسُ: اي ماڻهو! (سڄي انسانيت لاءِ عام خطاب).
• إِنَّمَا: صرف، رڳو، فقط.
• أَنَا: آءٌ (پاڻ ڏانهن اشارو).
• لَكُمْ: توهان لاءِ.
• نَذِيرٌ: ڊيڄاريندڙ، خبردار ڪرڻ وارو.
• مُبِينٌ: پڌرو، واضح، کليل.

2) آيت جي تفسير:

اي نبي! توهان ماڻهن کي چئو ته: اي انسانو! آءٌ توهان لاءِ رڳو هڪ پڌرو ڊيڄاريندڙ آهيان. منهنجو ڪم صرف اهو آهي ته آءٌ توهان کي الله جو پيغام پهچايان ۽ ان جي نافرماني جي نتيجي کان خبردار ڪريان، ۽ اهو به بلڪل کليل ۽ واضح انداز ۾، ته جيئن ڪنهن کي ڪا ڳجهارت يا ابهام نه رهي. آءٌ توهان تي ڪو زور ڀري نه ٿو سگهان، ۽ نه ئي عذاب اچڻ يا دير ٿيڻ جو اختيار منهنجي هٿ ۾ آهي. منهنجي ذميواري رڳو اهو پيغام پهچائڻ آهي، ۽ نتيجو الله جي هٿ ۾ آهي. جيڪي ماڻهو ان پيغام کي مڃيندا ۽ نيڪ عمل ڪندا، تن لاءِ الله وٽ بخشش ۽ معافي آهي، ۽ انهن لاءِ هميشه رهڻ واري جنت جي صورت ۾ سٺو رزق آهي. ۽ جيڪي قرآن جي آيتن کي ڪوڙ ڄاڻائي انهن سان مقابلو ڪرڻ جي ڪوشش ڪندا ۽ الله جي حڪم جي خلاف هلندا، سي دوزخ جا رهواسي بڻبا، جنهن ۾ اهي هميشه رهندا.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• دعوت جو آسان ۽ واضح طريقو: اسلام جي دعوت ۾ ڪو به ابهام يا ڳجهي ڳالهه ناهي، اهو هڪ کليل ۽ سڌو پيغام آهي، جيڪو هر انسان جي عقل ۽ سمجهه سان ٺهڪي اچي ٿو.
• ذميواري جي حد: نبي ڪريم ﷺ جي ذميواري رڳو پيغام پهچائڻ هئي، ماڻهن کي زبردستي مسلمان ڪرڻ ناهي. اهو ئي اصول اڄ به دعوت جي ڪم ۾ رکڻ گهرجي.
• انذار جو مقصد رحمت آهي: ڊيڄارڻ جو مقصد ماڻهن کي تباهي کان بچائڻ ۽ انهن کي ڀلائي ڏانهن راغب ڪرڻ آهي، نه رڳو ڊيڄارڻ.
• ايمان ۽ نيڪ عمل جو انعام: جيڪو به دل سان ايمان آڻي ۽ نيڪ عمل ڪري، تنهن لاءِ الله وٽ بخشش ۽ هميشه رهڻ واري جنت جي صورت ۾ سٺو رزق آهي، جيڪو ڪڏهن به ختم نه ٿيندو.
• قرآن جي آيتن سان مقابلو ڪرڻ جو انجام: جيڪي قرآن کي ڪوڙ ڄاڻائي ان سان مقابلو ڪرڻ جي ڪوشش ڪندا، سي دوزخ ۾ هميشه رهندا، اهو هڪ سخت warn آهي ته حق سان دشمني جو نتيجو تباهي آهي.
• اسلام جي عالمگيريت: ”اي ماڻهو“ چئي سڄي انسانيت کي مخاطب ڪيو ويو آهي، جنهن مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسلام جو پيغام هر زمان ۽ هر مڪان جي ماڻهن لاءِ آهي، ڪنهن خاص قوم يا گروهه لاءِ ناهي.
• پيغام جي سادگي ۽ سهولت: اسلام جو بنيادي پيغام ايترو سادو ۽ کليل آهي ته هر عام ماڻهو ان کي سمجهي سگهي ٿو، ان ۾ ڪا به پيچيدگي ناهي، جيڪا ماڻهن کي اسلام ڏانهن راغب ڪرڻ ۾ مدد ڏئي ٿي.