سوره مؤمنون — آیه 99

معانی کلمات:

• حَتَّى إِذَا: تا زمانی که، هنگامی که.
• جَاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ: مرگ به سراغ یکی از آنان بیاید.
• قَالَ: میگوید.
• رَبِّ: پروردگار من.
• ارْجِعُونِ: مرا بازگردانید (به دنیا).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، حال و روز کافران و گناهکارانی را که در عمر خود کوتاهی کرده و به فرمانهای الهی پشت پا زدهاند، بیان میفرماید. هنگامی که مرگ به سراغ یکی از آنان میآید و در آستانه جان دادن قرار میگیرد، پردهها کنار میرود و او عذاب و سختیهایی را که برایش آماده شده، با چشم خود میبیند. در آن لحظهی حساس و هولناک، پشیمانی و حسرت سراسر وجودش را فرا میگیرد و با التماس و ناله به درگاه پروردگار عرضه میدارد: «پروردگارا! مرا به دنیا بازگردانید.» او آرزو میکند که بار دیگر به زندگی دنیوی برگردد تا شاید بتواند اعمال نیک انجام دهد و کوتاهیهای گذشته را جبران کند. اما این درخواست، درخواستی است که هرگز به اجابت نمیرسد، زیرا زمان عمل به پایان رسیده و فرصت توبه و بازگشت از دست رفته است.

فواید و درسهای آیه:

1. اهمیت غنیمت شمردن فرصت: این آیه به ما میآموزد که عمر و فرصت زندگی در دنیا، نعمتی بسیار ارزشمند است که باید آن را در راه اطاعت خدا و انجام کارهای نیک صرف کنیم، چرا که با فرا رسیدن مرگ، دیگر فرصتی برای جبران نخواهد بود.
2. هشدار به غافلان: انسان نباید با آرزوهای طولانی و سرگرم شدن به لذتهای زودگذر دنیوی، خود را فریب دهد و از یاد خدا و آخرت غافل شود، زیرا مرگ ناگهان فرا میرسد و حسرت و پشیمانی سودی نخواهد داشت.
3. ایمان به عالم پس از مرگ: این آیه یادآور میشود که پس از مرگ، عالمی دیگر وجود دارد که در آن انسان به حقیقت اعمال خود پی میبرد و در آنجا آرزوهای بیهوده و بیفایده، تنها حسرت او را افزایش میدهد. بنابراین، عاقل کسی است که پیش از فرا رسیدن مرگ، برای آخرت خود توشه برگیرد.