مؤمنون سۈرىسى — ئايەت 24

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• الْمَلَأُ: قەۋمنىڭ ئەشراپلىرى، چوڭلىرى ۋە باشلىقلىرى.
• بَشَرٌ: ئىنسان، ئادەم بالىسى.
• يَتَفَضَّلَ: ئۈستۈنلۈك ئىزدەش، باشلىق بولۇشنى خالاش، ئۆزىنى ئۈستۈن قويۇش.
• آبَائِنَا الْأَوَّلِينَ: بىزنىڭ ئاتا-بوۋىلىرىمىز، ئىلگىرىكى ئەجدادلىرىمىز.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

نۇھ ئەلەيھىسسالام ئۆز قەۋمىنى ئاللاھقا ئىبادەت قىلىشقا ۋە بۇتپەرەستلىكنى تەرك ئەتىشكە چاقىرغاندا، قەۋمنىڭ ئەشراپلىرى ۋە چوڭلىرى بۇ دەۋەتنى قوبۇل قىلمىدى. ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ ئاددىي خەلقىگە ۋە ئەگەشكۈچىلىرىگە قاراپ: «بۇ كىشى پەقەت بىزگە ئوخشاش بىر ئىنسان، ئۇنىڭ بىزدىن ھېچقانداق ئارتۇقچىلىقى يوق. ئۇ بۇ دەۋەت بىلەن پەقەت سىلەرنىڭ ئۈستۈڭلاردا باشلىق ۋە ئۈستۈن بولۇشنى، سىلەر ئۇنىڭغا ئەگىشىپ، ئۇ سىلەرگە باش بولۇشنى خالايدۇ» دېدى.

ئاندىن ئۇلار: «ئەگەر ئاللاھ راستتىنلا بىزگە پەيغەمبەر ئەۋەتمەكچى بولسا ئىدى، ئىنسانلاردىن ئەمەس، بەلكى پەرىشتىلەردىن ئەۋەتەتتى. بىز بۇنداق دەۋانى ئىلگىرىكى ئاتا-بوۋىلىرىمىزنىڭ زامانىدا ئاڭلىغان ئەمەسمىز» دەپ جاۋاب بەردى. ئۇلار بۇ سۆزلىرى بىلەن ئىنسانلاردىن پەيغەمبەر كېلىشىنى ئۇزاق ۋە ئەقىلگە سىغمايدىغان بىر ئىش دەپ قارىدى. ھالبۇكى، ئۇلار پەرىشتىلەرنىڭ مەۋجۇتلۇقىنى ئېتىراپ قىلاتتى. ئۇلارنىڭ بۇ گۇمانى ھەقىقەتەن ئاساسسىز ئىدى، چۈنكى ئاللاھ تائالا ئىنسانلاردىن پەيغەمبەر تاللىشى ئۇنىڭ ھېكمىتىنىڭ بىر قىسمىدۇر. ئىنسانلارغا ئىنسانلاردىن پەيغەمبەر كېلىشى ئەڭ مۇناسىۋەتلىك ۋە ئەڭ چۈشىنىشلىك ئىشتۇر، چۈنكى پەيغەمبەر ئۆز قەۋمىنىڭ تىلىنى بىلىدۇ، ئۇلارنىڭ ئەھۋالىنى چۈشىنىدۇ ۋە ئۇلارغا ئۈلگە بولالايدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ھەقىقەتنى رەت قىلغۇچىلار ھەر دائىم تۈرلۈك باھانىلەرنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ. ئۇلار پەيغەمبەرنىڭ ئىنسان بولۇشىنى باھانە قىلىپ، ئۇنىڭ دەۋىتىنى قوبۇل قىلمايدۇ. ئەمما ئاللاھنىڭ ھىدايىتى كەلگەندە، ئەقىللىق كىشىلەر باھانىلەرگە ئەمەس، ھەقىقەتكە قارايدۇ. ئاللاھ تائالا بىزنى ھەقىقەتنى قوبۇل قىلىدىغان ۋە ئۇنىڭغا ئەمەل قىلىدىغان كىشىلەردىن قىلسۇن.