Furqan surəsi — Ayə 3

Sözlərin izahı:

• اتَّخَذُوا: qəbul etdilər, tutdular, özlərinə qəbul etdilər.
• مِن دُونِهِ: Allahdan başqa, Onu qoyub başqalarını.
• آلِهَةً: məbudlar, tanrılar — burada bütlər, putlar nəzərdə tutulur.
• نُشُورًا: ölülərin qəbirlərindən dirilib qalxması, yenidən dirilmə.

Ayənin təfsiri:

Müşriklər Allahı qoyub özlərinə bütlər qəbul etdilər, onlara ibadət etdilər. Halbuki o bütlər heç bir şey yarada bilmirlər — nə kiçik, nə də böyük bir şey. Əksinə, onların özləri yaradılmışdır; onları insanlar öz əlləri ilə düzəldib, yoğurub, şəkil veriblər. Onlar nə özlərinə bir zərər gətirə, nə də özlərinə bir fayda verə bilərlər. Onlar nə bir canlını öldürə, nə bir ölüyə həyat verə, nə də ölüləri qəbirlərindən dirildib qaldıra bilərlər. Belə aciz və gücsüz varlıqlar necə məbud ola bilərlər?!

Ey insan! Bir düşün: sənin əlində olan, sənin düzəltdiyin, sənin istədiyin kimi yoğurduğun bir şeyə necə səcdə edəsən? O sənin əlində acizdir, sənin istəyinə tabe olur. Sən isə ondan üstünsən. Bəs necə olur ki, insan özünün düzəltdiyi bir şeyə baş əyir, ona yalvarır, ondan kömək umur?

Halbuki həqiqi İlah — Allah — hər şeyi yaradandır. O, yaratmaqda təkdir, heç bir şəriki yoxdur. O, həyat və ölümün sahibidir. O, ölüləri qəbirlərindən dirildib haqq-hesab üçün qaldıracaqdır. O, hər şeyə qadirdir, heç bir şey Ondan kənarda deyildir.

Bu ayə bizə xəbərdarlıq edir: ibadət yalnız Allaha layiqdir. Çünki ibadət olunan varlıq yaratmağa qadir olmalı, fayda və zərər verməyə gücü çatmalı, həyat və ölümə hökm etməli, ölüləri diriltməli olmalıdır. Bu sifətlər isə yalnız Allaha məxsusdur. Bütlər isə bütün bunlardan məhrumdur, tamamilə acizdir.

Gəl, ey qardaşım, qəlbini bu ayənin nuru ilə işıqlandır! Tək Allaha yönəl, yalnız Ona ibadət et, yalnız Ondan kömək dilə. Çünki sənin həqiqi Məbudun, səni yoxdan yaradan, sənə ruzi verən, səni yaşadan və öldürəcək, sonra isə dirildib haqq-hesab üçün hüzuruna çağıracaq olan yalnız Odur. Ondan başqa sığındığın hər şey sənə heç bir fayda verə bilməz, heç bir zərəri də səndən uzaqlaşdıra bilməz. Tövbə qapısı açıqdır, rəhmət genişdir — gəl, tək Allaha tərəf qayıt və əbədi xoşbəxtliyə qovuş!