سوره فرقان — آیه 50

معانی کلمات:

• صَرَّفْنَاهُ: آن را (باران یا آیات و براهین را) به صورتهای گوناگون و در زمانها و مکانهای مختلف گرداندیم و بیان کردیم.
• لِیَذَّکَّرُوا: تا پند گیرند و متذکّر نعمتهای خدا شوند.
• فَأَبَىٰ: پس خودداری کرد و نپذیرفت.
• کُفُورًا: ناسپاسی و انکار (حق و نعمت).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به یکی از مظاهر رحمت و قدرت خود اشاره میکند و میفرماید: ما باران را میان بندگان خود به گونهای تقسیم کردیم که بر بعضی از سرزمینها میبارد و بر بعضی دیگر نمیبارد، و این کار را برای آن انجام دادیم که مردم متذکّر نعمت ما شوند و به فکر فرو روند. آنان که باران نصیبشان شد، شکرگزار نعمت گردند و آنان که از آن محروم ماندند، به درگاه خدا توبه کنند و طلب رحمت نمایند. همچنین در قرآن کریم، آیات و براهین و حجّتهای روشن را به اشکال گوناگون و به صورتهای مختلف بیان کردیم تا مردم عبرت بگیرند و به حقّ بازگردند. اما بیشتر مردم از پذیرش این همه نشانهها و نعمتها سر باز زدند و جز ناسپاسی و انکار، عکسالعملی نشان ندادند؛ چنانکه به جای نسبت دادن باران به فضل الهی، آن را به طالع و ستارگان نسبت میدادند و میگفتند: «به سبب فلان ستاره باران به ما داده شد» و این چنین نعمتهای خدا را نادیده گرفتند و کفران ورزیدند.

فواید و پیامهای آیه:

1. نعمتهای الهی وسیلهای برای یادآوری و شکرگزاری است: خداوند با پخش باران و تقسیم آن در میان بندگان، میخواهد آنان را به یاد خود بیندازد و شکر نعمت را به آنان بیاموزد. پس هر نعمتی که به ما میرسد، باید ما را به یاد خدا و سپاسگزاری از او بیندازد.
2. تفاوت در نعمتها، حکمت الهی دارد: اینکه باران بر جایی میبارد و جای دیگر نمیبارد، همه بر اساس حکمت و تدبیر الهی است تا بندگان به فکر فرو روند و از غفلت خارج شوند.
3. کفران نعمت، صفت بیشتر مردم است: این آیه هشدار میدهد که اکثر مردم در برابر نعمتهای الهی، ناسپاس و کفرانکننده هستند. پس مؤمن باید از این صفت زشت دوری کند و همواره شکرگزار باشد.
4. نسبت دادن نعمتها به غیر خدا، از مصادیق کفران است: کسانی که نعمتهای الهی را به اسباب طبیعی و غیر خدا نسبت میدهند و نقش خدا را فراموش میکنند، در حقیقت کفران نعمت کردهاند. مؤمن باید همه نعمتها را از جانب خدا بداند و او را سپاس گوید.
5. قرآن، کتاب تذکّر و پندگیری است: خداوند در قرآن، آیات را به صورتهای گوناگون بیان کرده تا مردم متذکّر شوند و راه حق را بیابند. پس بر ماست که با تدبّر در قرآن، پند بگیریم و از آن بهرهمند شویم.