Аш-Шуара сүрөсү — Аят 111

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• أَرْذَلُونَ (арзалуун): «эң төмөнкүлөр», «эң жөнөкөй катмардагы адамдар» деген мааниде. Бул сөз араб тилинде «разил» (төмөн, жөнөкөй) деген тамырдан келип, коомдун эң жөнөкөй, кедей, кол өнөрчүлүк менен күн көргөн катмарын билдирет.
• أَنُؤْمِنُ لَكَ (ануъмину лака): «сага ишенелиби?», «сени ээрчийлиби?» деген суроо.
• وَاتَّبَعَكَ (ваттабаъака): «ал эми сени ээрчигендер...» деген байламта.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Нух пайгамбардын (алайхис-салам) эли ага мындай деп каршылык көрсөтүштү: «Биз сага кантип ишенебиз жана сенин алып келген диниңди кантип кабыл алабыз? Сени ээрчигендер коомубуздун эң төмөнкү, эң жөнөкөй катмарындагы адамдар эмеспи. Алардын арасында эч бир кадырлуу, белгилүү, бай же төрөлөр жок.»

Алар бул сөздөрү менен пайгамбардын чакырыгын жокко чыгарууга аракет кылышты. Алардын ою боюнча, эгер чакырык чындык болсо, анда коомдун алдыңкы катмары, акылдуулары жана кадырлуулары биринчи болуп кабыл алышмак. Бирок алар түшүнбөдү: диндин чындыгы аны кабыл алган адамдардын коомдогу орду менен, байлыгы же кесиби менен өлчөнбөйт. Аллахтын алдында бардык адамдар тең — такыбаалыгы менен гана артык болот. Ошондуктан алардын «жөнөкөй адамдар ээрчиди» деген шылтоосу чындыкка эч кандай доо келтирбейт.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Дин байлыкка же коомдук даражага карап бөлүнбөйт. Ислам — бардык адамдарга, байга да, кедейге да, төрөгө да, жөнөкөй эмгекчиге да бирдей ачык жол. Аллахтын алдында эң артык адам — такыбаалыгы менен артык болгон адам.
• Чындыкты кабыл алуудан коомдук намысты, текебердикти шылтоо кылуу туура эмес. Нухтун эли «бизден төмөнкүлөр ишенди» деп текеберлик кылышты. Бул — ар кандай доордо кайталанып келген ката.
• Исламдын күчү — анын жөнөкөйлүгүндө жана ачыктыгында. Ал ар кандай адамды кучагына алат, ошондуктан ал эч качан адамдардын социалдык абалына көз каранды болгон эмес.
• Пайгамбарлардын чакырыгы ар дайым чын ыкластуу, жөнөкөй адамдар тарабынан биринчи кабыл алынган. Бул — диндин тазалыгынын жана чындыгынын белгиси, анткени жөнөкөй адамдар көбүнчө текеберликке жана дүйнөлүк кызыкчылыкка батпайт.
• Ар бир адам өзүнүн жүрөгүнүн үнүнө кулак салып, чындыкты кабыл алууга умтулушу керек. Коомдун пикири же башкалардын көз карашы сени Аллахка болгон ишенимден тосмосун.