Аш-Шуара сүресі — Аят 111

1. Сөздердің мағынасы:

• أَنُؤْمِنُ لَكَ — саған сенеміз бе, яғни сені растап, айтқаныңа ереміз бе?
• وَاتَّبَعَكَ — ал саған ергендер...
• الْأَرْذَلُونَ — ең төмен, қарапайым, қоғамдағы орны төмен адамдар. Бұл сөз «رَذْل» түбірінен шыққан, мағынасы — қорлыққа түскен, қадірі төмен адамдар.

1. Аяттың тәпсірі:

Нұх (ғ.с.) пайғамбар өз халқын Аллаһқа иман етуге және бір Аллаһқа құлшылық қылуға шақырды. Бірақ оның қауымы пайғамбардың үндеуін қабылдаудың орнына, оған ерген адамдардың әлеуметтік жағдайына сылтау айтып, иман келтіруден бас тартты. Олар: «Сенің айтқаныңа қалай сенеміз? Өйткені саған тек қоғамның төменгі қабатындағы, қарапайым, кедей, қадірі жоқ адамдар ғана ерді. Ал біздің арамыздағы беделді, бай, атақты адамдар саған ермеді» — деді.

Олардың бұл сөзі шын мәнінде иманға келуге кедергі болатын сылтау ғана еді. Себебі иман — адамның әлеуметтік мәртебесіне, байлығына немесе кедейлігіне байланысты емес. Иман — жүректің ісі, әрбір адам Аллаһтың алдында өз ісі үшін жауапты. Алайда олар қоғамдағы дәрежесі төмен адамдармен бірге болуды өздеріне ар санап, пайғамбарға еруді қорлық деп ойлады. Бұл — надандық пен тәкаппарлықтың белгісі.

Шындығында, сол «қарапайым» адамдар пайғамбардың шақыруын бірінші болып қабылдап, шынайы иман келтірген еді. Ал қауымның байлары мен беделділері тәкаппарлықтарынан иманнан бас тартты. Бұл аят бізге иманның адамның әлеуметтік жағдайына емес, жүректің тазалығы мен шынайылығына байланысты екенін көрсетеді.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Иман — барлық адамға ортақ шақыру. Бай да, кедей де, беделді де, қарапайым да — бәрі Аллаһтың алдында тең. Ислам адамдарды әлеуметтік жағдайына қарап бөлмейді, керісінше, барлығын біртутас бауырластыққа шақырады.
• Тәкаппарлық — иманға кедергі. Адамды иманнан алыстататын нәрсе — байлық немесе кедейлік емес, тәкаппарлық пен менмендік. Нұхтың қауымы «төмен» адамдармен бірге болғысы келмей, иманнан бас тартты. Бұл — үлкен қателік.
• Қарапайым адамдар көбіне шындықты тезірек қабылдайды. Өйткені оларда тәкаппарлық аз болады, шынайылық пен қарапайымдылық басым. Сондықтан Ислам тарихында алғашқы мүміндер көбіне қарапайым, кедей адамдар болды.
• Адамды басқалардың әлеуметтік жағдайына қарап бағалауға болмайды. Аллаһ адамдарды байлығына, атағына қарап емес, жүрегінің тазалығына, иманы мен тақуалығына қарап бағалайды.
• Ислам — қарапайымдылық пен теңдік діні. Бұл аят бізге Исламның барлық адамға ашық екенін, онда адамдар арасында дәрежелік айырмашылықтың болмайтынын, тек тақуалықпен ғана артықшылыққа қол жеткізуге болатынын еске салады. Бұл — Исламның әділдігі мен сұлулығының бір көрінісі.