شعراء سۈرىسى — ئايەت 111

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• أَرْذَلُونَ: «رَذْل» سۆزىنىڭ كۆپلۈك شەكلى بولۇپ، «ئەڭ تۆۋەن، ئەڭ سەت، ئىجتىمائىي ئورنى تۆۋەن كىشىلەر» دېگەن مەنىدە. بۇ يەردە قەۋمنىڭ ئۆزلىرىنىڭ ئەشراپ ۋە ئاقسۆڭەك دەپ ھېسابلىغان كىشىلەرگە سېلىشتۇرۇپ، ئاددىي خەلق، ھۈنەرۋەن ۋە كەمبەغەل كىشىلەرنى كۆرسىتىدۇ.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

نۇھ ئەلەيھىسسالام ئۆز قەۋمىنى ئۇزۇن يىللار داۋامىدا ئاللاھقا بىرلىككە چاقىردى. ئۇلار ئىمان ئېيتىشتىن باش تارتىپ، ھەر قېتىم تۈرلۈك باھانىلەرنى ئوتتۇرىغا قويدى. بۇ ئايەتتە ئۇلارنىڭ يەنە بىر باھانىسى بايان قىلىنىدۇ: ئۇلار نۇھ ئەلەيھىسسالامغا: «بىز ساڭا قانداق ئىمان ئېيتىمىز ۋە سەن ئېلىپ كەلگەن دىنغا قانداق ئەگىشىمىز؟ سەن ئەگەشتۈرگەن كىشىلەر بولسا جەمئىيەتنىڭ ئەڭ تۆۋەن قاتلىمىدىكى، ئاددىي ھۈنەرۋەن ۋە كەمبەغەل كىشىلەر، ئۇلارنىڭ ئىچىدە بىزنىڭ قەۋمىمىزنىڭ ئەشراپلىرى، ئاقسۆڭەكلىرى ۋە ئابرويلۇق كىشىلىرى يوق» دېدى.

ئۇلار بۇ سۆزلىرى بىلەن ئىماننىڭ شەرەپلىك كىشىلەرنىڭ ئىشى ئىكەنلىكىنى، ئاددىي خەلقنىڭ ئىمان ئېيتىشى ئۇلارغا ئەگىشىشكە ئاساس بولالمايدىغانلىقىنى كۆرسەتمەكچى بولدى. ئەمەلىيەتتە بۇ پەقەت بىر باھانە ئىدى. ئۇلارنىڭ ئەسلى مەقسىتى ھەقىقەتنى قوبۇل قىلماسلىق، ھەقىقەت ئۇلارنىڭ نەپسىيەتلىك پەخىرلىرىگە زىت كەلگەنلىكتىن، ئۇنى رەت قىلىش ئىدى.

ئىسلام دىنى ھەر قانداق ئىرق، قەۋم، ئىجتىمائىي ئورۇن ۋە كەسىپتىكى كىشىلەرگە ئوچۇق. ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا ئەڭ ئەزىز كىشى تەقۋادارلىقى ئەڭ يۇقىرى بولغان كىشىدۇر. ئاددىي خەلقنىڭ ئىمان ئېيتىشى ئۇلارنىڭ كەمسىتىشىگە ئەمەس، بەلكى ئۇلارنىڭ ئەقىل-پاراسەتلىك ۋە سەمىمىي ئىكەنلىكىگە دەلىلدۇر. نۇھ ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمىنىڭ بۇ سۆزى ئۇلارنىڭ تەكەببۇرلۇقىنى ۋە ھەقىقەتنى قوبۇل قىلىشتىن يۈز ئۆرۈگەنلىكىنى ئاشكارىلايدۇ.

بىز بۇ ئايەتتىن شۇنى ئۆگىنىمىزكى، ئىمان ۋە ھىدايەت ئىجتىمائىي ئورۇن، بايلىق ياكى كەسىپكە قاراپ بېرىلمەيدۇ. ھەر قانداق كىشى ئاللاھنىڭ ھىدايىتىگە لايىق بولسا، ئۇ ئەڭ شەرەپلىك كىشىدۇر. ئەگەر بىز ھەقىقەتنى قوبۇل قىلىشتىن پەقەت كىشىلەرنىڭ ئىجتىمائىي ئورنى ياكى كەسپى سەۋەبىدىن باش تارتساق، بۇ بىزنىڭ تەكەببۇرلۇقىمىز ۋە نادانلىقىمىزنىڭ ئىپادىسىدۇر. ئاللاھ تەئالا ھەممىمىزنى ھەقىقەتنى قوبۇل قىلىدىغان، تەكەببۇرلۇقتىن يىراق بولىدىغان سەمىمىي بەندىلىرىدىن قىلسۇن.