Shu'aro surasi — Oyat 111

Kalimalarning ma'nolari:

• Arzallun – past tabaqali, kambag'al, oddiy va quyi qatlamga mansub odamlar; jamiyatda mavqei past bo'lganlar.

Tafsir:

Nuh alayhissalomning qavmidan bo'lgan katta va obro'li kishilar unga istehzo va inkor bilan dedilar: "Ey Nuh! Biz senga qanday ishonamiz va sening da'vatingni qanday qabul qilamiz? Axir senga faqat jamiyatning eng past tabaqasidagi oddiy, kambag'al va obro'siz kishilargina ergashgan. Ularning orasida na sarkardalar, na boylar, na obro'li zotlar bor. Agar da'vating haq bo'lsa, albatta, yuqori tabaqadagi donishmand va obro'li kishilar ham senga ergashgan bo'lardi. Bizlar kabi ulug' kishilar sening ortingdan ergashgan past tabaqali kishilar bilan bir safda turolmaymiz!"

Ular bu so'zlari bilan haqni emas, balki o'zlarining takabburligi va manmanligini ko'rsatdilar. Ular uchun insonning qadri uning mol-mulki, mavqei va nasl-nasabiga bog'liq edi. Holbuki, haqiqatda insonning qadri uning iymoni, taqvosi va to'g'riligi bilan o'lchanadi.

Foydalar:

1. Haq yo'lida birinchi bo'lib ergashuvchilar ko'pincha jamiyatning oddiy, kambag'al va mazlum qatlamlari bo'ladi. Chunki ularning qalblari pok va takabburlikdan xoli bo'ladi, shuning uchun haqni tez qabul qiladilar.
2. Insonlarni obro', boylik yoki nasl-nasabiga qarab emas, balki iymoni va amaliga qarab baholash kerak. Alloh huzurida eng aziz inson – eng taqvodoridir.
3. Takabburlik va manmanlik insonni haqni qabul qilishdan to'sadi. Qavmning yuqori tabaqasi aynan shu illat tufayli iymondan mahrum bo'ldi.
4. Payg'ambarlarning da'vatiga ergashgan oddiy odamlar – ularning eng yaxshi izdoshlari bo'lib, qiyomat kunida ularning darajalari juda yuksak bo'ladi.