Аш-Шуара сүрөсү — Аят 183

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• تَبْخَسُوا: кемитүү, азайтуу, башкалардын акысын толук бербей коюу.
• أَشْيَاءَهُمْ: алардын нерселери, буюмдары, башкача айтканда алардын акы-укуктары, мүлктөрү.
• تَعْثَوْا: жер бетинде бузукулук кылуу, башаламандык чыгаруу, күнөө иштерди көп кылуу.
• مُفْسِدِينَ: бузукулар, бузукулук кылуучулар.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта Шуайб пайгамбардын (алайхи-с-салам) тили аркылуу адамдарга адилеттүүлүккө жана акыйкаттыкка чакырып, алардын акысын кемитүүнү жана жер бетинде бузукулук кылууну катуу тыйды. Шуайб пайгамбар өз коомуна айтты: «Эй, элим, адамдарга тиешелүү нерселерди, буюмдарды, акы-укуктарын кемитпегиле. Эгерде силер өлчөп же таразалап берүүчү болсоңор, аларга толук өлчөмдө берип, адилеттик менен таразалап бергиле. Башкалардын акысын уурдап, алдап, кемитүү менен аларга зыян келтирбегиле. Ошондой эле жер бетинде бузукулук кылып, башаламандык чыгарбагыла. Бузукулук деген — Аллахка шерик кошуу, адам өлтүрүү, жол тосуу, тоноп-талоо, адамдарды коркутуу жана башка ушундай күнөө иштерди кылуу. Мындай иштер коомду бузат, адамдар арасындагы ишенимди жок кылат, тынчтыкты бузат. Ошондуктан ар бир адам өзүнүн ишинде адилеттүү болушу, башкалардын акысын таза берүүсү жана жер бетинде бузукулук таратпоосу керек. Бул аят адамдардын ортосундагы мамилелерде чынчылдыкты, адилеттикти жана жакшылыкты сактоого чакырат.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана Исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Ислам дини адилеттикке, чынчылдыкка жана башкалардын акысын таза берүүгө чакырат. Бул — коомдогу тынчтыктын жана биримдиктин негизи.
• Ар бир адам өзүнүн соода-сатыгында, мамилелеринде адилеттүү болушу керек. Бул дүйнөдө да, акыретте да сооп-сыйлыкка алып келет.
• Жер бетинде бузукулук кылуу, башкаларга зыян келтирүү Исламда катуу тыюу салынган. Ислам — тынчтык, жакшылык жана боорукердик дини.
• Бул аят бизге коомдук жоопкерчиликти, бири-бирибизге болгон урмат-сыйды жана акыйкатты үйрөтөт. Исламдын көркөмдүгү — анын адилеттүүлүгүндө жана адамдарды жакшылыкка чакыруусунда.