شعراء سۈرىسى — ئايەت 183

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• «تَبْخَسُوا»: كەم قىلماڭلار، ئازايتماڭلار، نەرسىنى كېمەيتىپ بەرمەڭلار.
• «أَشْيَاءَهُمْ»: ئۇلارنىڭ ھەق-ھوقۇقلىرى، مال-مۈلۈكلىرى ۋە ئۇلارغا تەۋە نەرسىلەر.
• «تَعْثَوْا»: يەر يۈزىدە بۇزغۇنچىلىق قىلماڭلار، قالايمىقانچىلىق تارقاتماڭلار.
• «مُفْسِدِينَ»: بۇزغۇنچىلىق قىلغۇچىلار، ئىسلاھاتنى بۇزۇپ، زىيان تارقاتقۇچىلار.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەت شۇئەيب ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمىگە قىلغان نەسىھىتىنىڭ بىر قىسمىدۇر. ئۇلار ئۆلچەم ۋە تارازىدا كەم بېرىش، باشقىلارنىڭ ھەققىنى ئازايتىش ئادەتلىرى بار ئىدى. شۇڭا ئاللاھ تائالا ئۇلارغا شۇنداق بۇيرۇيدۇ: كىشىلەرگە ئۇلارنىڭ ھەق-ھوقۇقىنى، مال-مۈلۈكىنى ۋە ئۇلارغا تەۋە بولغان نەرسىلەرنى كەم قىلماڭلار، ئۇلارنىڭ ھەققىنى ئازايتماڭلار. ئۆلچەم، تارازى ياكى باشقا ئالاقىدار ئىشلاردا كىشىلەرنىڭ ھەققىنى ئۇرۇپ قويماڭلار. يەنە يەر يۈزىدە بۇزغۇنچىلىق قىلىپ، قالايمىقانچىلىق تارقاتماڭلار. بۇ بۇزغۇنچىلىق ئادەم ئۆلتۈرۈش، يول توسۇش، قاراقچىلىق قىلىش، كىشىلەرنى قورقۇتۇش ۋە باشقا گۇناھ-مەئسىيەتلەرنى قىلىش ئارقىلىق يۈز بېرىدۇ. شۇنداقلا، ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈش ۋە باشقا ئىمانسىزلىق ئىشلىرىمۇ بۇ بۇزغۇنچىلىققا كىرىدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە مۇھىم ئەخلاقىي ۋە ئىجتىمائىي ساۋاقلارنى بېرىدۇ: ئادالەتلىك بولۇش، باشقىلارنىڭ ھەققىنى ھۆرمەت قىلىش، ئۆلچەم ۋە تارازىدا توغرا بولۇش، ۋە جەمئىيەتتە بۇزغۇنچىلىق قىلماسلىق. بۇ ئىسلام دىنىنىڭ ئاساسىي پرىنسىپلىرىدىن بولۇپ، ھەر بىر مۇسۇلمان بۇنى ئۆز ھاياتىدا قوللىنىشى كېرەك. ئاللاھ تائالا بىزنى بۇنداق گۇناھلاردىن ساقلىسۇن ۋە ئادالەتلىك، ئىمانلىق بەندىلەردىن قىلسۇن. بۇ ئايەت ئارقىلىق ئىسلامنىڭ ئادالەت ۋە ياخشىلىق دىنى ئىكەنلىكىنى كۆرۈۋالالايمىز، شۇڭا كېلىڭلار، بىز بۇ ئەخلاقلارنى ئۆگىنىپ، جەمئىيەتتە ياخشىلىق ۋە ئىناقلىق تارقىتايلى.