سوره شعراء — آيت 183

1) ڪجهہ لفظن جي معنيٰ:

• لَا تَبْخَسُوا: گھٽ نه ڪريو، حق مارو نه ڪريو.
• أَشْيَاءَهُمْ: سندن شيون، سندن حق.
• لَا تَعْثَوْا: فساد نه ڦھلائجو، بگاڙ نه پکيڙيو.
• مُفْسِدِينَ: فساد ڪندڙ ٿي.

2) تفسير:

حضرت شعيب عليه السلام پنھنجي قوم کي نصيحت ڪندي فرمايو تہ اوھين ماڻھن جو حق گھٽ نه ڪريو، يعني ماپ ۽ تور ۾ ڪمي نه ڪريو، ۽ ڪنھن بہ شخص جي ڪنھن بہ شيءِ ۾ گھٽتائي نه آڻيو. جنھن نموني اوھين پاڻ لاءِ پورو پورو حق گھرو ٿا، تيئن ٻين کي بہ سندن پورو حق ڏيو. ان کان پوءِ فرمايائون تہ زمين ۾ فساد ڦھلائيندا نه وتو، يعني قتل، ڦرلٽ، رستا بند ڪرڻ، ماڻھن کي ڊيڄارڻ ۽ ٻين گناھن جهڙن ڪمن سان زمين ۾ بگاڙ نه پکيڙيو. هيءَ آيت ٻڌائي ٿي تہ ماڻھن جا حق مارڻ ۽ زمين ۾ فساد ڦھلائڻ ٻئي وڏا گناھ آھن، جن کان الله تعاليٰ پنھنجي نبي جي زبان سان منع فرمائي ٿو.

3) فائدا ۽ سبق:

• الله تعاليٰ چاهي ٿو تہ انسان ٻين سان انصاف ڪري ۽ ڪنھن جو حق نہ مارئي.
• ماپ ۽ تور ۾ پوري ايمانداري ڪرڻ اسلام جي خوبصورت تعليم آھي.
• زمين ۾ فساد ڦھلائڻ، قتل ۽ ڦرلٽ کان پاڪ رهڻ ئي سچي مسلماني آھي.
• هيءَ آيت اسان کي سيکارئي ٿي تہ معاشي ۽ سماجي انصاف قائم ڪرڻ هر مسلمان جي ذميواري آھي.
• جيڪو ٻين جا حق ماريندو ۽ فساد ڦھلائيندو، تنھن کي الله وٽ حساب ڏيڻو پوندو.
• قرآن مجيد جو هيءَ حڪم اسان کي هڪ صاف ۽ پرامن معاشري جي طرف رهنمائي ڪري ٿو، جتي هر شخص پنھنجي حق سان مطمئن هجي ۽ ڪو بہ ظلم ۽ زيادتي نہ ڪري.