Shu'aro surasi — Oyat 183

Kalimalarning ma'nolari:

• Tabkhasu: Kamaytirmang, nuqson yetkazmang.
• Ta'sav: Katta fasod va buzg'unchilik qilish, haddan oshish.
• Mufsidin: Buzg'unchilik qiluvchilar.

Tafsir:

Shuayb alayhissalom o'z qavmlariga, ular o'lchov va tarozida kamaytirib, odamlarning haqlarini eyish odatiga berilib ketganlari uchun, shunday dedilar: "Odamlarning narsalarini (haq-huquqlarini) kamaytirmanglar. Ya'ni, kimgadir biror narsani o'lchab yoki tortib bersangiz, to'liq qilib bering, undan kamaytirmanglar. Shuningdek, ularning boshqa haq-huquqlarini ham, xoh u mol-mulk bo'lsin, xoh mehnat haqi bo'lsin, xoh boshqa biror narsa bo'lsin, kamaytirmanglar. Yer yuzida buzg'unchilik qilib, haddan oshmanglar. Ya'ni, Alloh taoloning buyurganlarini tark etib, Uning man qilganlarini qilish orqali yer yuzida fasod tarqatmanglar. Bu fasodga shirk keltirish, odamlarni o'ldirish, yo'llarni kesish, odamlarni qo'rqitish va boshqa gunoh ishlarni qilish kiradi. Chunki bu ishlarning barchasi jamiyatning halokatiga va odamlar o'rtasidagi tinchlikning buzilishiga sabab bo'ladi."

Foydalar:

1. Islom dini odamlarning mol-mulkiga va haq-huquqlariga juda katta e'tibor beradi. Har qanday shaklda bo'lgan kamaytirish, xiyonat qilish qat'iyan man etilgan. Bu esa jamiyatda o'zaro ishonch va adolatning mustahkamlanishiga olib keladi.
2. Yer yuzida buzg'unchilik qilish, fasod tarqatish — katta gunohlardan biridir. Islom dini tinchlik, osoyishtalik va xavfsizlikni ta'minlashni buyuradi. Har bir musulmon o'z amali bilan jamiyatga foyda keltirishi, zarar yetkazmasligi kerak.
3. Bu oyat bizga o'lchov va tarozida to'g'ri bo'lishni, savdo-sotiqda halollikni o'rgatadi. Halol rizq topish — ibodatdir va bu bilan inson ham dunyoda ham oxiratda baxtli bo'ladi.
4. Alloh taolo har bir insonning haqini himoya qilishni buyuradi. Bu esa ijtimoiy adolatning asosidir. Kimki odamlarning haqini yeb, ularni kamstitsa, oxiratda qattiq hisobga tortiladi.
5. Islom — butun insoniyat uchun rahmatdir. U har bir sohada adolat, ezgulik va yaxshilikni targ'ib qiladi, yomonlik va buzg'unchilikdan qaytaradi. Shu sababli ham bu din har doim insonlar qalbiga yaqin va ularning saodatiga xizmat qiluvchi dindir.