Аш-Шуара сүрәсе — Аять 183

Сүзләрнең мәгънәләре:

• تبخسوا — кимсетү, кешеләрнең хакларын киметү, җиткерми калдыру.
• أشيائهم — аларның әйберләре, хаклары, тиешле нәрсәләре.
• تعثوا — бозыклык кылу, җирдә тәртип бозу, фетнә чыгару.
• مفسدين — бозыклык кылучылар, зарар китерүчеләр.

Аять тәфсире:

Шугайб галәйһиссәлам үз кавеменә әйтә: "Кешеләрнең хакларын кимсетмәгез, аларга тиешле әйберләрне, үлчәүләрен, үлчәмен яки бүтән нәрсәләрен киметеп бирмәгез. Һәркемгә аның хакын тулысынча, кимчелексез итеп бирегез. Җир йөзендә бозыклык кылып, тәртип бозып йөрмәгез — фәсәд таратмагыз, кешеләргә зарар китермәгез, юл кисмәгез, кеше үтермәгез, гөнаһлы эшләрдән ерак торыгыз."

Бу аятьтә Шугайб пәйгамбәр үз кавеменә ике мөһим әмер бирә: беренчесе — кешеләрнең мал-мөлкәтендә, хакларында кимчелек ясамау, аларны алдамау, үлчәүдә һәм үлчәмдә киметүдән тыелу. Икенчесе — җирдә бозыклык таратудан, фетнә чыгарудан, көч кулланып кешеләрнең хакларын талаудан тыелу. Бу ике эш тә — зур гөнаһлар, чөнки алар җәмгыятьтә ышанычны юкка чыгара, кешеләр арасында дошманлык һәм низаг тудыра.

Аятьтән алынган файдалар:

1. Ислам дине — гаделлек һәм турылык дине. Кешеләрнең хакларын саклау, аларга тиешлесен тулысынча бирү — һәр мөселманның бурычы. Бу эш безне Аллаһыга якынайта һәм кешеләр арасында мәхәббәт урнаштыра.
2. Җир йөзендә бозыклык тарату, фетнә чыгару — Аллаһы Тәгаләнең рәхмәтеннән ераклаштыра торган зур гөнаһ. Киресенчә, тәртип саклау, иминлек урнаштыру, кешеләргә яхшылык кылу — Аллаһының сөйгән бәндәләренең сыйфаты.
3. Бу аять безгә шуны өйрәтә: һәр эшебездә, сәүдәдә, мөнәсәбәтләрдә гадел булыйк, кешеләрнең хакларын хөрмәт итик. Шул чакта гына без Аллаһы ризалыгына ирешә алабыз һәм җәмгыятьтә тынычлык, бәрәкәт урнашачак.