سوره شعراء — آيت 197

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• آيَةً: نشاني، دليل، اهڙي شيءِ جيڪا ڪنهن ڳالهه جي سچائي تي دليل هجي.
• يَعْلَمَهُ: ان کي ڄاڻن، يعني قرآن جي سچائي ۽ نبي ڪريم ﷺ جي نبوت کي سڃاڻن.
• عُلَمَاءُ بَنِي إِسْرَائِيلَ: بني اسرائيل جا عالم، يعني يهودين جا اهي عالِم جيڪي توريت ۽ انجيل جا ڄاڻو هئا ۽ پنهنجي ڪتابن ۾ نبي ڪريم ﷺ جي اچڻ جون نشانيون پڙهي چڪا هئا.

2) آيت جي تفسير:

اي نبي! ڇا اهي مڪي جا ڪافر ۽ منڪر ماڻهو اهڙيءَ واضح ۽ کليل نشاني کان به بي خبر آهن؟ بني اسرائيل جا عالم ۽ دانشمند ماڻهو، جيڪي پنهنجي آسماني ڪتابن توريت ۽ انجيل جا ماهر هئا، اهي سڃاڻن ٿا ته هي قرآن ۽ هي نبي واقعي سچو آهي ۽ اهي ئي ڪتابن ۾ ان جي اچڻ جون خبرون ڏنل آهن. انهن مان ڪيترائي عالم جهڙوڪ عبدالله بن سلام رضي الله عنه ايمان به آڻي چڪا آهن ۽ انهن جي ايمان آڻڻ ۽ قرآن جي سچائي جي تصديق ڪرڻ پاڻ ۾ ئي هڪ وڏو دليل آهي ته هي دين ۽ هي ڪتاب الله جي طرفان آهي. جڏهن اهي اهلِ ڪتاب جا عالم، جيڪي پنهنجي ڪتابن جا ڄاڻو هئا، قرآن کي سچو مڃين ٿا، ته پوءِ مڪي جي انهن اڻ پڙهيل منڪرن کي ان کان انڪار ڪرڻ جو ڪهڙو بهانو باقي رهجي ٿو؟ اهڙيءَ طرح هيءَ ڳالهه پاڻ ئي هڪ روشن نشاني آهي ته محمد ﷺ جو قرآن آڻڻ ۽ ان جو نبي هجڻ سچو آهي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته قرآن مجيد جي سچائي جا دليل صرف مسلمانن جي دعويٰ تي نه ٻڌل آهن، پر اهلِ ڪتاب جي پنهنجي عالمن به ان کي مڃيو ۽ تصديق ڪئي، جنهن مان يقين ۾ اضافو ٿئي ٿو.
• انصاف پسند ۽ علم وارا ماڻهو هميشه سچ کي قبول ڪن ٿا، جيئن بني اسرائيل جي عالمن قرآن کي سڃاتو ۽ مڃيو، ان ڪري اسان کي به تعصب ۽ ضد ڇڏي حق کي قبول ڪرڻ گهرجي.
• قرآن مجيد جي حقانيت ۽ نبي ڪريم ﷺ جي نبوت جا نشان اڳين آسماني ڪتابن ۾ به موجود هئا، جنهن مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسلام هڪ پراڻو ۽ تسلسل وارو دين آهي، نه ڪو نئون ايجاد.
• هي آيت اسان کي ترغيب ڏئي ٿي ته اسان قرآن کي غور سان پڙهون ۽ ان جي سچائي تي يقين رکون، ڇاڪاڻ ته ان جي تصديق دنيا جي مختلف عالمن ۽ ڪتابن ڪئي آهي.
• ايمان آڻڻ ۾ دير نه ڪرڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته جڏهن اهلِ علم ۽ اهلِ ڪتاب ايمان آڻي چڪا آهن ته پوءِ اسان لاءِ به قرآن جي دعوت کي قبول ڪرڻ ۾ ئي ڪاميابي ۽ نجات آهي.