سوره شعراء — آيت 215

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• وَاخْفِضْ: هي لفظ ”خفض“ مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي ”هيٿو ڪرڻ، نرم ڪرڻ“.
• جَنَاحَكَ: ”جناح“ جي معنيٰ آهي ”پر“، ۽ هتي ان جو مراد آهي ”پنهنجو پاسو، پنهنجو رويو ۽ پنهنجي گفتگو“.
• لِمَنِ اتَّبَعَكَ: يعني ”تنھن لاءِ جيڪو تنهنجي پيروي ڪري“.
• مِنَ الْمُؤْمِنِينَ: يعني ”ايمان وارن مان“.

2) آيت جي تفسير:

اي نبي! پنهنجي پيروڪارن مؤمنن سان نرمي ۽ عاجزيءَ جو برتاءُ ڪر. پنهنجو پاسو ۽ پنهنجي گفتگو انهن لاءِ نرم ۽ مهربان رک، ۽ انهن سان محبت، شفقت ۽ رحمت جو معاملو ڪر. اهي ئي ماڻهو آهن جن تنهنجي دعوت کي قبول ڪيو ۽ تنهنجي پيروي ڪئي، تنهنڪري انهن سان نرمي ۽ عاجزيءَ سان پيش اچ، نه ته تڪبر ۽ سختيءَ سان. هي حڪم خاص انهن مؤمنن لاءِ آهي جيڪي تنهنجي پيروي ڪن، چاهي اهي تنهنجي عشيري مان هجن يا ٻين مان. پر جيڪو فاسق يا منافق هجي، ان سان اهڙو نرم برتاءُ نه ڪجي، ڇاڪاڻ ته اهڙن ماڻهن لاءِ نرمي ۽ عاجزيءَ جو درجو نه آهي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته مؤمنن سان نرمي، عاجزي ۽ محبت جو برتاءُ ڪرڻ گهرجي.
• اسلام ۾ عاجزي ۽ نرميءَ کي وڏي اهميت حاصل آهي، خاص ڪري انهن ماڻهن سان جيڪي دين جي دعوت کي قبول ڪن ۽ حق جي پيروي ڪن.
• هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته نبي ڪريم ﷺ جي پيروڪارن سان محبت ۽ شفقت جو رويو اسلام جي خوبصورت تعليم آهي.
• مؤمنن سان نرميءَ جو برتاءُ نه رڳو دنيا ۾ محبت ۽ اتحاد پيدا ڪري ٿو، پر آخرت ۾ به اجر ۽ ثواب جو سبب بڻجي ٿو.
• هي آيت اسان کي ترغيب ڏئي ٿي ته اسان پاڻ ۾ عاجزي، نرمي ۽ محبت جا رشتا مضبوط ڪيون، ته جيئن اسان جو معاشرو اسلام جي تعليمات مطابق هڪ ٻئي سان حسن سلوڪ ڪري ۽ دين جي خوبصورتيءَ کي پکيڙي.