Аш-Шуара сүрәсе — Аять 27

Сүзләрнең мәгънәләре:

• رَسُولَكُمُ — сезгә җибәрелгән илче
• لَمَجْنُونٌ — ахырдан «ل» хәрефе — ант хәрефе, мәгънәне көчәйтү өчен килә; «مَجْنُون» — акылсыз, дивана

Аять тәфсире:

Бу аятьтә Фиргавеннең хәйләкәрлеге һәм ялганчылыгы ачык күренә. Ул үзенең әйләнә-тирәсендәгеләренә, бөек галимнәренә һәм сарай әһелләренә мөрәҗәгать итеп әйтә: "Сезгә илче итеп җибәрелгән кеше — ул Муса — әлбәттә, дивана, акылсыз!" Фиргавен моны Мусаның пәйгамбәрлеген кире кагу өчен, аның сүзләренә ышанмау өчен әйтә. Ул Мусаның Аллаһыдан килгән хак сүзләрен "акылсыз сүзләр" дип атарга тырыша, чөнки Муса аның ялган аллалыгын һәм залимлыгын фаш итә иде.

Фиргавеннең бу сүзләре аның хакыйкатьне белүенә карамастан, үзенең дәрәҗәсен югалтмас өчен, халыкны алдау өчен кулланылган хәйлә иде. Ул Мусаны "дивана" дип атап, халыкның аңа карата шикләнүен һәм аның сүзләренә колак салмавын теләде. Чөнки Фиргавен белә иде: әгәр халык Мусаның сүзләренә колак салса, алар аның залимлыгын күрерләр һәм аңа каршы чыгарлар.

Аятьтән алынган файдалар:

1. Хакыйкатьне яшерүчеләрнең хәйләсе — Фиргавен кебек залимнәр, хакыйкатьнең көченнән куркып, аны кире кагу өчен төрле юллар кулланалар, хәтта пәйгамбәрләрне "акылсыз" дип атарга да батырчылык итәләр.
2. Пәйгамбәрләргә каршы чыгучыларның гадәте — Тарих буе ялганчылар һәм залимнәр хак сүзне китерүчеләрне төрлечә кимсетергә тырышканнар: кайчак "сихерче", кайчак "шагыйрь", кайчак "дивана" дип атаганнар. Бу — аларның акылсызлыгы һәм хакыйкатьтән ераклыгы билгесе.
3. Муса галәйһиссәламнең сабырлыгы — Фиргавеннең бу рәнҗеткеч сүзләренә карамастан, Муса үзенең пәйгамбәрлек вазифасын дәвам итте, чөнки ул Аллаһыга ышанып, аның ярдәменә таяна иде. Бу безгә дә сабырлык һәм түземлек өйрәтә.
4. Хакыйкатьне тану өчен акыл кирәк — Фиргавен акыллы кешеләрне алдарга тырышса да, чын акыллы кеше — Аллаһының аятьләренә колак салучы һәм фикер йөртүче. Акылсызлык — хакыйкатьне күрмәү, ә Муса кебек пәйгамбәрләрне тыңламау.