شعراء سۈرىسى — ئايەت 28

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• الْمَشْرِقِ: كۈن چىقىش تەرەپ، شەرق.
• الْمَغْرِبِ: كۈن پېتىش تەرەپ، غەرب.
• وَمَا بَيْنَهُمَا: ئۇلارنىڭ ئارىسىدىكى ھەممە نەرسە.
• تَعْقِلُونَ: ئەقىل ئىشلىتىسىلەر، چۈشىنىسىلەر.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

مۇسا ئەلەيھىسسالام پىرئەۋنگە جاۋاب بېرىپ ئېيتتى: مەن سىلەرنى چاقىرىۋاتقان ئاللاھ تائالا كۈن چىقىدىغان شەرقنىڭ، كۈن پېتىدىغان غەربنىڭ ۋە ئۇلارنىڭ ئارىسىدىكى بارلىق مەخلۇقاتلارنىڭ، نۇر ۋە زۇلمەتنىڭ، يورۇقلۇق ۋە قاراڭغۇلۇقنىڭ پەرۋەردىگارىدۇر. ئەگەر سىلەر ھەقىقەتەن ئەقىل ئىشلىتىپ، ئويلىنىپ باقساڭلار، بۇ ئالەمنىڭ ھەممە تەرەپلىرىنى، كۈن چىقىش ۋە پېتىش ئارىلىقىدىكى ھەممە نەرسىلەرنى يارىتىپ، ئىدارە قىلىپ تۇرغان زاتنىڭ بىر ئىكەنلىكىنى، ئۇنىڭغا شېرىك يوقلۇقىنى چۈشىنىسىلەر ۋە ئۇنىڭغا يالغۇز ئىبادەت قىلىسىلەر.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئاللاھ تائالا پۈتۈن كائىناتنىڭ، شەرق ۋە غەربنىڭ، ئۇلارنىڭ ئارىسىدىكى ھەممە نەرسىلەرنىڭ يېگىزە پەرۋەردىگارىدۇر. ئۇنىڭ قۇدرىتى ھەممە يەرگە يېتىدۇ، ئۇنىڭ رەھمىتى ھەممە نەرسىنى قاپلىغان. ئەقىللىق ئىنسان بۇ ئالەمنىڭ تەرتىپىگە، كۈننىڭ ھەر كۈنى شەرقتىن چىقىپ غەربكە پېتىشىغا، كېچە-كۈندۈزنىڭ ئالمىشىشىغا قاراپ، بۇلارنىڭ ھەممىسىنى يارىتىپ تۇرغان بىر زاتنىڭ بارلىقىنى چۈشىنىشى كېرەك. بۇ زات ئاللاھ تائالادۇر. ئۇ يالغۇز ئىبادەتكە لايىقتۇر، ئۇنىڭغا ھېچ نەرسىنى شېرىك قىلىش توغرا ئەمەس.

ئى ئەقىللىق ئىنسان! بىر ئويلىنىپ باققىن: كۈن ھەر كۈنى ئۆز ۋاقتىدا چىقىدۇ، ئۆز ۋاقتىدا پېتىدۇ، بۇ تەرتىپ مىليون يىللاردىن بۇيان ئۆزگەرمىگەن. بۇنىڭ ھەممىسى ئاللاھ تائالانىڭ قۇدرىتى ۋە ھېكمىتىنىڭ دەلىلىدۇر. شۇڭا، ئەقلىڭىزنى ئىشلىتىپ، ھەقىقەتنى تونۇڭلار، يالغۇز ئاللاھقا ئىبادەت قىلىڭلار، ئۇنىڭ رەھمىتى ۋە مەغپىرىتىگە ئېرىشىڭلار. ئاللاھ تائالا بىزنى ھەقىقەتنى چۈشىنىدىغان، ئەقىلنى توغرا ئىشلىتىدىغان ۋە ئۇنىڭغا يالغۇز ئىبادەت قىلىدىغان بەندىلىرىدىن قىلسۇن.