سوره شعرا — آیه 28

معانی کلمات:

• رَبُّ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ: پروردگارِ خاور و باختر، یعنی مالک و مدبّرِ طلوع و غروب خورشید.
• تَعْقِلُونَ: میاندیشید، خرد به کار میبندید و درک میکنید.

تفسیر آیه:

موسیٰ (علیهالسلام) در ادامهٔ استدلال خود در برابر فرعون، به نشانهای بزرگتر و فراگیرتر از ربوبیت خداوند اشاره کرد و فرمود: پروردگار من، پروردگارِ مشرق و مغرب و تمام آنچه میان این دو است، میباشد. اوست که خورشید را از مشرق میآورد و در مغرب غروب میدهد و شب و روز را پدید میآورد و تمام موجودات و نورها و تاریکیهایی که در این گسترهٔ پهناور وجود دارد، همه تحت تدبیر و فرمان اوست. این سخن یعنی اگر شما خرد دارید و میاندیشید، باید بدانید که چنین پروردگاری که همهٔ عالم را مدیریت میکند، شایستهٔ پرستش است، نه فرعونی که خود را ربّ شما میخواند و در زمین ادعای خدایی دارد. اگر عقل خود را به کار میگرفتید، میفهمیدید که تدبیر این جهان پهناور با همهٔ نظم و دقتش، از توان هیچ بشری خارج است و تنها از آنِ خدای یگانه است.

فواید و درسهای آیه:

• نشانههای عظمت خداوند در طبیعت، مانند طلوع و غروب خورشید، برای هر انسان خردمندی کافی است تا به وجود خداوند پی ببرد و او را بندگی کند.
• استدلال با دلایل روشن و طبیعی، بهترین راه برای دعوت مردم به سوی حق است، همانگونه که موسیٰ (علیهالسلام) با آرامش و منطق، فرعون را به تفکر دعوت کرد.
• کسی که عقل خود را به کار نگیرد، حتی روشنترین دلایل را نمیپذیرد و در گمراهی باقی میماند؛ بنابراین باید همواره از خداوند بخواهیم که ما را از خردمندان قرار دهد.
• توحید و یکتاپرستی، پایهٔ همهٔ دعوتهای پیامبران است و تمام نشانههای جهان هستی، گواه بر این حقیقتاند که تنها یک خداوندِ یگانه، مالک و مدبّر همهٔ عالم است.