Аш-Шуара сүрәсе — Аять 70

Сүзләрнең мәгънәләре:

• إِذْ — ул вакытта, шул чакта.
• قَالَ — әйтте, диде.
• لِأَبِيهِ — атасына (Ибраһим галәйһиссәламнең атасы Азарга).
• وَقَوْمِهِ — һәм кавеменә, ягъни үзенең туганы-руына.
• مَا تَعْبُدُونَ — сез нәрсәгә гыйбадәт кыласыз? Ягъни: "Сез нәрсәгә табынасыз?"

Аять тәфсире:

Аллаһы Тәгалә үзенең рәсүле Мөхәммәд галәйһиссәләмгә мөрәҗәгать итеп, кәферләргә Ибраһим галәйһиссәламнең хәбәрен сөйләргә кушый. Ул хәбәр шундый: Ибраһим галәйһиссәлам үзенең атасы Азарга һәм аның кавеменә мөрәҗәгать итеп, алардан сорады: "Сез нәрсәгә табынасыз? Сезнең гыйбадәт кылган нәрсәләрегез нинди?" Бу сорау аларның гыйбадәт кылган нәрсәләренең бушлыгын һәм ялганлыгын ачыклау өчен бирелгән иде. Ибраһим галәйһиссәлам аларның табынган сыннарының һичнәрсәгә кадир түгеллекләрен, аларның ишетеп, күреп, файда яки зарар китерә алмауларын аңлатырга теләде. Ул аларны хак дингә, бер Аллаһка гыйбадәт кылуга өндәде, ләкин аларның күбесе моны кабул итмәде.

Аятьтән алынган файдалар:

1. Тәүхид өстенлеге — Ибраһим галәйһиссәламнең башлангыч эше үзенең атасын һәм кавемен хак дингә чакыру булды. Бу безгә дә өйрәтә: иң беренче чиратта якыннарыбызны һәм туганнарыбызны туры юлга өндәргә тиешбез.
2. Мәрхәмәтлелек белән чакыру — Ибраһим галәйһиссәлам атасына һәм кавеменә йомшак, әдәпле итеп, аларны кимсетмичә, гаепләмичә мөрәҗәгать итте. Бу безгә дә үрнәк: кешеләрне Исламга чакырганда йомшаклык һәм нечкәлек күрсәтергә кирәк.
3. Акыл белән фикер йөртү — Ибраһим галәйһиссәлам аларга сорау биреп, үзләрен уйланырга мәҗбүр итте. Бу ысул — кешеләрне үз акыллары белән хакны табарга өндәүнең иң яхшы юлы.
4. Хак дин өчен көрәшү — Ибраһим галәйһиссәлам атасының да, кавеменең дә каршылыгына карамастан, хакны сөйләүдән туктамады. Бу безгә дә өйрәтә: дингә чакыру юлында авырлыкларга түзмәле булырга кирәк.
5. Исламда туганлык мөнәсәбәтләре — Ибраһим галәйһиссәлам атасына мөрәҗәгать иткәндә аны хөрмәтләп, әдәп белән сөйләште. Бу безгә күрсәтә: хак дингә чакыру туганлык мөнәсәбәтләрен өзәргә түгел, ә киресенчә, аларны саклап, изгелек белән чакырырга кирәк.