سوره شعرا — آیه 70

معانی کلمات:

• إِذْ: یادآور آن زمان را.
• لِأَبِيهِ: به پدرش (آزر).
• مَا تَعْبُدُونَ: چه چیزی را میپرستید؟ (استفهام انکاری برای سرزنش و بیدارباش).

تفسیر آیه:

خداوند متعال به پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوسلم) دستور میدهد که داستان حضرت ابراهیم (علیهالسلام) را برای مشرکان بازگو کند؛ همان زمان که ابراهیم به پدرش آزر و قومش گفت: «شما چه چیزی را میپرستید؟» این سخن نه برای پرسش از روی ناآگاهی بود، بلکه برای آن بود که آنان را به اندیشه وادارد و بیدارشان کند تا درباره معبودهای باطل خود بیندیشند. ابراهیم با این سؤالِ توبیخآمیز، پرده از بیهودگی عبادت بتها برداشت و آنان را به بازنگری در عقایدشان فراخواند. این پرسش، سرآغاز گفتوگویی بود که در آن، ابراهیم با منطق و استدلال، پوچی شرک را آشکار ساخت و توحید را در دلهای آماده، جایگزین آن کرد.

فواید و پیامهای آیه:

• شجاعت در بیان حق: ابراهیم (علیهالسلام) حتی در برابر پدر و قوم خود، با شجاعت و ادب، باطل را به چالش کشید و این درس بزرگی است برای مؤمنان که در بیان حقیقت، از هیچ کس نهراسند.
• اهمیت سؤال و اندیشه: قرآن کریم با بیان این پرسش، به ما میآموزد که باید درباره باورهای خود بیندیشیم و کورکورانه از نیاکان و جامعه پیروی نکنیم؛ زیرا تقلید کورکورانه، ریشه بسیاری از گمراهیهاست.
• دعوت با حکمت: ابراهیم با طرح سؤال، زمینه را برای گفتوگوی منطقی فراهم کرد و نشان داد که دعوت به توحید باید با مهربانی، استدلال و پرسشهای بیدارگرانه همراه باشد، نه با خشونت و تحمیل.
• محبت و دلسوزی برای هدایت دیگران: ابراهیم با اینکه پدرش مشرک بود، دست از دعوت او برنداشت و این نشان میدهد که مؤمن باید برای هدایت خویشان و جامعه خود، نهایت تلاش و دلسوزی را به کار گیرد.