Shu'aro surasi — Oyat 70

Kalimalarning ma'nosi:

• Iẓ: Qachonki, vaqtni bildiruvchi so'z.
• Qāla: Aytdi, dedi.
• Li-abīhi: O'z otasiga.
• Wa qawmihi: Va o'z qavmiga, ya'ni o'z jamoati va elatiga.
• Mā ta'budūn: Nimaga ibodat qilasizlar? Ya'ni, qanday narsalarga sig'inmoqdasizlar?

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo Payg'ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi vasallam)ga Ibrohim alayhissalomning qissasini eslashni buyurmoqda. Ibrohim alayhissalom o'z otasi Ozarga va o'z qavmiga murojaat qilib, ularga shunday degan edi: "Sizlar nimaga ibodat qilyapsizlar?" Bu savol orqali u ularning e'tiqodlarini, sig'inayotgan narsalarini oshkor qilishni va ularni o'ylashga, aql bilan fikr yuritishga chorlashni maqsad qilgan edi. U ularning qo'llari bilan yasagan butlarga sig'inishlarini tanqid qilishni boshlagan edi. Bu savol ularni o'z qilmishlari haqida o'ylashga undaydigan, ularning aqllarini uyg'otadigan va haqiqatni anglashlariga yo'l ochadigan hikmatli savol edi. Ibrohim alayhissalom bu savolni berish orqali ularning butparastlik e'tiqodining asossizligini, aqlsiz va behuda ekanligini ko'rsatmoqchi bo'lgan.

Foydalar:

1. Bu oyatdan o'rganamizki, haqiqatni da'vat qilishda donolik va muloyimlik bilan savol berish, odamlarni o'ylashga undash juda muhimdir. Insonlarni to'g'ridan-to'g'ri ayblashdan ko'ra, ularni o'z xatolarini anglashga yetaklash yaxshiroqdir.
2. Ibrohim alayhissalomning o'z otasi va qavmiga nisbatan bu munosabati, hatto eng yaqin kishilar xato qilganda ham, ularni to'g'ri yo'lga chaqirish kerakligini, lekin bu chaqiriq hikmat va yaxshi muomala bilan bo'lishi lozimligini o'rgatadi.
3. Bu oyat musulmonlarga o'z e'tiqodlarini mustahkamlash va botil e'tiqodlardan uzoqlashishda Ibrohim alayhissalomning jasorati va sabr-toqatini o'rnak qilib olishlarini uqtiradi. U yolg'iz o'zi butun bir jamiyatga qarshi turib, haqiqatni baland ovozda aytishdan cho'chimagan.
4. Savol berish orqali insonlarning aqlini ishga solish, ularni taqliddan voz kechib, mustaqil fikr yuritishga undash islomiy da'vatning muhim usullaridan biridir. Bu usul orqali inson o'z qilayotgan ishining to'g'ri yoki noto'g'riligini o'zi anglab yetadi.