Аш-Шуара сүрөсү — Аят 70

1. Сөздөрдүн мааниси:

• إِذْ — "ошондо", "эстечи" деген мааниде, өткөн окуяны эскерүү үчүн колдонулат.
• قَوْمِهِ — "анын коому", "эли", башкача айтканда Ибрахим алейхис-саламдын айланасындагы адамдар.
• مَا تَعْبُدُونَ — "силер эмнеге сыйынып жатасыңар?", б.а. кайсы нерселерге кулдук кылып, аларды кудай ордуна кармап жатасыңар?

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала пайгамбарыбыз Мухаммадга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) Ибрахим алейхис-саламдын каапыр элине айткан сөздөрүн эскертип, аларга жеткирүүнү буйруйт. Ибрахим алейхис-салам атасына жана өз элине кайрылып: "Силер эмнеге сыйынып жатасыңар? Кимге же кайсы нерсеге кулдук кылып, аны кудай деп эсептеп жатасыңар?" — деп сураган.

Бул суроо жөн эле суроо эмес, ал адамдарды ойлонууга, өздөрүнүн иш-аракеттерин ой элегинен өткөрүүгө чакырган даанышмандык суроо болчу. Ибрахим алейхис-салам алардын сыйынган нерселери — таштар, буттар, жылдыздар же башка жаратылган нерселер — чыныгы кудайлыкка татыктуу эмес экенин, ал эми жалгыз сыйынууга татыктуу Зат — Аллах экенин түшүндүрүүнү каалаган. Ал атасына да, элине да мээримдүүлүк жана жумшактык менен кайрылып, аларды туура жолго чакырган. Бул аят Ибрахим алейхис-саламдын тоо-таштарга, кол менен жасалган буттарга сыйынган эл арасында жалгыз Аллахка ибадат кылууга чакырган алгачкы кадамдарынын бири экенин көрсөтөт.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Ойлонууга чакыруу: Ислам адамды сокур ишенимден эмес, акыл жүгүртүүдөн жана ойлонуудан башталат. Ибрахим алейхис-саламдын "Эмнеге сыйынып жатасыңар?" деген суроосу ар бир адамды өз ишенимин, сыйынган нерсесин ойлонуп текшерүүгө үндөйт.
• Жалгыз Аллахка ибадат кылуу: Аят бизге сыйынуу тек гана Аллахка гана тиешелүү экенин, Аллахтан башка нерселерге сыйынуу адашуу экенин эскертет.
• Дааватта жумшактык жана мээримдүүлүк: Ибрахим алейхис-салам атасына жана элине катуу сүйлөбөй, суроо берүү аркылуу аларды ойлонууга чакырган. Бул бизге да акыйкатты жеткирүүдө жумшактык, мээримдүүлүк жана даанышмандык менен мамиле кылуу керектигин үйрөтөт.
• Ата-энеге жана коомго кам көрүү: Ибрахим алейхис-салам атасын да, элин да четке какпай, аларды акыйкатка чакырган. Бул бизге жакындарыбызды жана айланабыздагы адамдарды жакшылыкка чакыруу — ыймандуу адамдын милдети экенин көрсөтөт.
• Исламдын туура жол экендиги: Бул аят аркылуу Исламдын адамды адашуудан, бутпарастыктан жана наадандыктан чыгарып, жалгыз Аллахка багыттаган туура жол экенин түшүнөбүз. Ислам — акылга, ойлонууга жана чындыкка негизделген дин.