سوره شعرا — آیه 86

معانی کلمات:

• وَاغْفِرْ: بیامرز، ببخش
• لِأَبِي: برای پدرم
• إِنَّهُ: به درستی که او
• مِنَ الضَّالِّینَ: از گمراهان

تفسیر آیه:

این آیه بخشی از دعای حضرت ابراهیم علیه السلام برای پدرش است. ایشان از خداوند متعال میخواهد که پدرش را بیامرزد و او را مورد بخشش و رحمت خود قرار دهد، زیرا پدرش از گمراهان و کسانی بود که از راه حق منحرف شده بودند و به شرک و بتپرستی گرفتار آمده بود.

لازم به ذکر است که این دعا و طلب آمرزش، مربوط به زمانی بود که حضرت ابراهیم علیه السلام هنوز از حال پدرش آگاه نبود و امید داشت که او به سوی حق بازگردد و ایمان بیاورد. ایشان به وعده خود با پدرش عمل میکرد که به او گفته بود: «برایت از خداوند آمرزش میطلبم». اما زمانی که برای ابراهیم روشن شد که پدرش دشمن خداوند است و بر کفر و شرک خود اصرار میورزد تا لحظه مرگ، از او بیزاری جست و دیگر برایش دعای مغفرت نکرد.

این دعا نشاندهنده مهربانی و نیکی ابراهیم علیه السلام نسبت به پدرش است، حتی در حالی که پدرش مشرک بود. اما پس از روشن شدن حقیقت، ایشان از او تبرّی جست و دعا برای بخشش او را رها کرد، چرا که خداوند متعال هرگز کسی را که بر شرک بمیرد نمیبخشد.

فواید و پیامهای آیه:

1. محبت و نیکی به والدین حتی در صورت اختلاف عقیده: حضرت ابراهیم علیه السلام الگوی کامل نیکی به پدر است، اما این نیکی حد و مرزی دارد و نباید با رضایت خداوند در تعارض باشد.
2. امید به هدایت دیگران: مؤمن هیچگاه از رحمت خداوند ناامید نمیشود و تا زمانی که راه بازگشت وجود دارد، برای هدایت دیگران دعا میکند.
3. تبرّی از شرک و کفر: پس از روشن شدن حق، مؤمن نباید برای مشرکان و کافرانِ مُصر بر کفر، طلب آمرزش کند، زیرا این کار نه تنها سودی ندارد، بلکه نشاندهنده عدم شناخت جایگاه شرک است.
4. آگاهی از حدود دعا: دعا برای دیگران باید در چارچوب خواست خداوند باشد و نباید برای کسانی که دشمنی آنان با خداوند آشکار شده است، طلب مغفرت کرد.
5. رحمت و بخشش الهی: این آیه یادآور میشود که بخشش خداوند شامل حال کسانی میشود که از گمراهی به سوی هدایت بازگردند، نه کسانی که بر گمراهی خود اصرار ورزند.