سوره نمل — آیه 75

معانی کلمات:

• غائبة: هر چیزی که از دید و دانش مردم پنهان باشد؛ خواه در آسمانها باشد یا در زمین.
• کتاب مبین: کتاب روشن و آشکار که در اینجا منظور «لوح محفوظ» است؛ همانجا که همه امور ثبت و ضبط شده است.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه خبر میدهد که هیچ چیز پنهان و پوشیدهای در آسمانها و زمین وجود ندارد، مگر اینکه در کتابی روشن و آشکار (لوح محفوظ) ثبت و ضبط شده است. این کتاب که نزد خداوند است، بر تمام آنچه بوده، هست و خواهد بود احاطه کامل دارد. هیچ رخدادی، هیچ رازی، هیچ پدیدهای - چه در آسمانهای بلند و چه در اعماق زمین - از علم و ثبت الهی پنهان نیست. این آیه در ادامه آیات پیشین است که سخن از کافران و منکران قیامت میگوید؛ آنان که با تمسخر میپرسیدند: «این وعده کی خواهد آمد؟» خداوند در پاسخ میفرماید که نه تنها زمان قیامت، بلکه تمام امور پنهان عالم در علم و کتاب او ثبت است و هیچ چیز از حیطه دانش او خارج نیست.

فواید و پیامهای آیه:

1. آرامش دل مؤمن: دانستن اینکه همه امور عالم در علم و کتاب الهی ثبت است، دل مؤمن را آرام میکند؛ زیرا میداند هیچ اتفاقی بدون حکمت و تدبیر خداوند رخ نمیدهد و او بر همه چیز آگاه و مسلط است.
2. تقویت نظم و مسئولیتپذیری: وقتی بدانیم همه اعمال و نیات ما - حتی پنهانیترین آنها - در کتاب الهی ثبت میشود، در رفتار و کردار خود دقت بیشتری خواهیم کرد و در برابر خداوند احساس مسئولیت میکنیم.
3. عدالت الهی: این آیه نوید میدهد که هیچ ظلمی در عالم پنهان نمیماند و روزی فرا میرسد که همه چیز آشکار و به عدالت داوری میشود؛ این خود مایه امیدواری مظلومان و هشدار برای ظالمان است.
4. عظمت علم الهی: علم خداوند به تمام پنهان و آشکار عالم، نشانهای از عظمت و کمال اوست و انسان را به شناخت بیشتر پروردگار و تواضع در برابر او دعوت میکند.