سوره نمل — آیه 74

معانی کلمات:

• «تُکِنّ»: پنهان میکند، در دل پوشیده میدارد.
• «صُدُورُهُمْ»: سینههای آنان (کنایه از دلها و درونها).
• «یُعْلِنُونَ»: آشکار میکنند، اظهار میدارند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به پیامبر گرامیاش اطمینان میدهد که علم و آگاهی او بر همه چیز احاطه کامل دارد. او به خوبی میداند که درون سینههای انسانها چه رازی نهفته است و چه نیّتها و اندیشههایی در دلهایشان پنهان میکنند؛ و نیز از آنچه آشکار میسازند و به زبان میآورند یا در عمل ظاهر میکنند، کاملاً باخبر است. هیچ چیز — نه پنهان و نه آشکار — از دیدگاه علم بیکران او پوشیده نمیماند. این آیه در ادامه سخنانی است که درباره منکران و کافران میفرماید؛ آنان که در دل کفر و عناد را پنهان میدارند و در ظاهر نیز سخنان و اعمالی بر خلاف حق اظهار میکنند. خداوند به پیامبرش دلگرمی میدهد که نگران توطئهها و پنهانکاریهای آنان نباشد، زیرا پروردگار تو از همه رازهای درون و برون آنان آگاه است و سزای اعمالشان را خواهد داد.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه مایه آرامش و تسلّی برای مؤمنان است که بدانند خداوند از تمام توطئهها و دسیسههای دشمنان آگاه است و هیچ نقشهای از علم او پنهان نمیماند؛ پس نباید از نیرنگ آنان هراسید.
• علم خداوند محدود به ظاهر اعمال نیست، بلکه به نیتها و اسرار درونی نیز احاطه دارد؛ بنابراین مؤمن باید مراقب خلوت خود باشد و بداند که خداوند حتی از پنهانترین افکار او باخبر است.
• این آیه انگیزه قوی برای پرهیز از ریا و نفاق ایجاد میکند، زیرا اگر انسان یقین کند که خداوند از درون و برون او آگاه است، سعی میکند ظاهر و باطنش را هماهنگ و خالص برای خدا گرداند.
• یادآوری علم فراگیر خداوند، انسان را به محاسبه نفس و اصلاح نیتها ترغیب میکند و او را از گناهان پنهانی که کسی از آن آگاه نیست، بازمیدارد.
• این آیه بشارتی برای مظلومان و مؤمنان صادق است که خداوند حق آنان را از ظالمان خواهد گرفت، حتی اگر ظلم در پنهانی صورت گرفته باشد، زیرا هیچ چیز از دیدگاه عدالت و علم الهی پوشیده نیست.