سوره قصص — آیه 36

معانی کلمات:

• بَیِّنات: آشکار و روشن، دلایل و معجزاتی که حقیقت را بهوضوح نشان میدهند.
• مُفْتَری: دروغی که به خدا بسته شده، ساختگی و بیپایه.
• آباءِ اوّلین: نیاکان و گذشتگان دور.

تفسیر آیه:

هنگامی که موسی علیهالسلام با معجزات و دلایل روشن و آشکار نزد فرعون و اشراف قومش آمد — معجزاتی که صدق دعوت او را ثابت میکرد و هیچ ابهامی در آنها نبود — آنان در برابر این حقایق روشن، نه تنها تسلیم نشدند، بلکه با لجاجت و عناد گفتند: «این چیزی که تو آوردهای جز سحری دروغین و ساختگی نیست؛ و ما هرگز چنین چیزی را در روزگار نیاکان پیشین خود نشنیدهایم که پیامبری با اینگونه معجزات بیاید یا دعوتی چنین مطرح شود.»

آنها با این سخن، هم معجزات الهی را به سحر نسبت دادند و هم دعوت موسی را امری نوظهور و بیسابقه معرفی کردند تا مردم را از پذیرش آن بازدارند. اما این ادعای آنان در حالی بود که معجزات موسی، مانند تبدیل عصا به اژدها و درخشان شدن دستش، از حد سحر و جادو فراتر بود و تنها با قدرت الهی امکانپذیر بود.

فواید و پیامهای آیه:

• معجزات پیامبران، نشانههای روشن و قاطع الهی هستند که برای هدایت بشر فرستاده میشوند و هیچ بهانهای برای کافران باقی نمیگذارند.
• دشمنان حق، وقتی از مقابله با دلایل روشن عاجز میمانند، به اتهامزنی و نسبتهای ناروا مانند «سحر» و «دروغ» روی میآورند.
• پیروی کورکورانه از نیاکان و سنتهای گذشتگان، هرگز نمیتواند مانع پذیرش حقیقت شود؛ زیرا حق همیشه برتر است، حتی اگر تازگی داشته باشد.
• این آیه به مؤمنان میآموزد که در برابر لجاجت مخالفان، استقامت کنند و بدانند که حقانیت دعوت آنان به تأیید دیگران وابسته نیست، بلکه به اذن و نصرت الهی است.