سوره عنکبوت — آیه 12

معانی کلمات:

• سَبِیلَنَا: راه و روش ما (آیین و دین ما).
• وَلْنَحْمِلْ خَطَایَاکُمْ: باید بار گناهان شما را بر دوش کشیم (یعنی عواقب و کیفر گناهان شما را بپذیریم).
• خَطَایَا: جمع «خطیئه»، به معنای گناهان و لغزشها.
• مِن شَیْءٍ: هیچ چیزی، به هیچ اندازهای.

تفسیر آیه:

کافرانِ قریش که به یگانگی خداوند ایمان نداشتند و وعده و وعید الهی را باور نمیکردند، به مؤمنانی که به خدا و پیامبرش ایمان آورده و از فرمان او پیروی میکردند، گفتند: «دین محمد را رها کنید و به راه و آیین ما بازگردید؛ اگر گناهی در این کار باشد، ما آن را بر عهده میگیریم و در برابر آن، مسئولیت و کیفر شما را میپذیریم.» اما خداوند متعال دروغ بودن این ادعا را آشکار میسازد و میفرماید: آنان هرگز نمیتوانند حتی ذرهای از گناهان این مؤمنان را بر دوش کشند و بار گناهان آنان را تحمل کنند. این سخن آنان صرفاً دروغی بزرگ و فریبکاری آشکار است، زیرا در روز قیامت هر کس بار گناه خود را بر دوش میکشد و هیچکس نمیتواند گناه دیگری را بپذیرد یا از کیفر او بکاهد. آنان خود نیز به خوبی میدانند که چنین قدرتی ندارند و این وعدهشان صرفاً برای گمراه ساختن مؤمنان و بازداشتن آنان از راه حق است.

فواید و پیامهای آیه:

• هیچکس در روز قیامت بار گناه دیگری را بر دوش نمیکشد و هر انسانی در برابر اعمال خویش مسئول است؛ پس نباید فریب وعدههای پوچ و بیاساس کافران و گمراهان را خورد.
• مؤمن باید در برابر وسوسهها و پیشنهادهای فریبنده دشمنان دین، هوشیار و استوار باشد و بداند که راه حق، هرچند دشوار باشد، سرانجام به رستگاری و سعادت میانجامد.
• دروغ و فریب از ویژگیهای بارز کافران و دشمنان حق است؛ آنان برای بازداشتن مردم از ایمان، به هر وسیلهای متوسل میشوند، اما خداوند دروغشان را آشکار میسازد و مؤمنان را از نیرنگشان آگاه میکند.
• این آیه به مؤمنان اطمینان میدهد که پیروی از حق و تحمل سختیهای آن، هرگز بیپاداش نمیماند و خداوند حامی و پشتیبان کسانی است که در راه او استقامت میورزند.