Аль-Анкабут сүресі — Аят 12

1. Сөздердің мағынасы:

• سَبِيلَنَا — біздің жолымыз, яғни біз ұстанып отырған дін.
• وَلْنَحْمِلْ — біз көтерейік, мойнымызға алайық.
• خَطَايَاكُمْ — сендердің күнәларың, қателіктерің.
• بِحَامِلِينَ — көтерушілер, мойындарына алушылар.
• كَاذِبُونَ — өтірік айтушылар.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала бұл аятта құлшылықтан бас тартқан, Аллаһтың бірлігін мойындамаған меккелік пұтқа табынушылардың иман келтірген адамдарға айтқан айла-амалдарын баяндайды. Олар мүміндерге: «Біздің жолымызға, яғни ата-бабаларымыз ұстанған дінге еріңдер, Мұхаммедтің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) дінін тастаңдар. Егер сендердің бұл істерің үшін күнә болса, оны біз мойнымызға аламыз, сендердің орнына біз жауап береміз» деп уәде етті. Бұл — иман әлсіз адамдарды адастыру үшін айтылған арам ниетті сөз еді.

Алайда Аллаһ Тағала олардың бұл уәдесінің мүлдем жалған екенін хабарлайды: олар басқалардың күнәларын көтеру былай тұрсын, өздерінің күнәларының да кез келген бөлігін мойындарына ала алмайды. Себебі әрбір жан өз ісі үшін жауап береді, ешкім басқаның жүгін көтермейді. Олар бұл сөзді айтқанда шындықты біле тұра өтірік айтты, өйткені олар басқаның күнәсін көтеруге әсте қабілетті емес еді. Бұл — олардың адамдарды алдау үшін қолданған айласы ғана.

1. Аяттан алынатын пайдалы тұстар:

• Әркім өз ісі үшін жауапты: Қиямет күні ешкім басқаның күнәсін көтермейді. Әр адам өз амалының есебін өзі береді. Сондықтан «біреу менің орнымa жауап береді» деген уәдеге сену — үлкен қателік.
• Алдауға берілмеу: Күпірлік тарапынан келген «сендердің күнәларыңды біз көтересіз» деген секілді жалған уәделерге алдануға болмайды. Иманды адам тек Аллаһтың уәдесіне сенуі керек.
• Исламның әділдігі: Ислам әр адамға өз амалының жауапкершілігін жүктейді, бұл — Аллаһтың абсолютті әділдігінің көрінісі. Бұл жүйе адамды жауапкершілікке шақырып, жақсылыққа ұмтылдырады.
• Шындық пен өтіріктің айырмашылығы: Аятта кәпірлердің сөзі анық өтірік деп бағаланды. Бұл — шындықты біле тұра жалған сөйлеудің қаншалықты ауыр екенін көрсетеді. Мүмін адам әрқашан шыншыл болуы керек.
• Иманның қадірі: Иман келтірген адамдарды адастыруға тырысқандардың айласы әшкереленді. Бұл — иманның қаншалықты қымбат екенін және оны қорғау қажеттігін ұғындырады. Ислам — адамды алдаудан, жауапкершіліктен қашпай, шындық пен әділет жолына бастайтын дін.