سوره عنکبوت — آیه 4

معانی کلمات:

• «أَمْ»: در اینجا برای استفهام انکاری به کار رفته و معنای «بل» (بلکه) میدهد.
• «حَسِبَ»: گمان کرد، پنداشت.
• «السَّیِّئَاتِ»: کارهای بد و زشت، از جمله شرک و گناهان.
• «یَسْبِقُونَا»: از ما پیشی بگیرند و از چنگال قدرت ما بگریزند و نجات یابند.
• «سَاءَ»: چه بد است، زشت و ناپسند است.
• «یَحْکُمُونَ»: داوری میکنند، حکم و اندیشه میکنند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، کسانی را که مرتکب گناهان و زشتیها میشوند، مورد سرزنش و توبیخ قرار میدهد و میفرماید: آیا این بدکاران که راه شرک و معصیت را در پیش گرفتهاند، چنین گمان کردند که از دست قدرت ما میگریزند و ما را ناتوان میسازند که نتوانیم آنان را مجازات کنیم؟! این پندار و داوری آنان چه اندیشهی بد و ناپسندی است! آنان هرگز نمیتوانند از قلمرو قدرت خداوند بگریزند و اگر بر کفر و گناه خود بمیرند، عذاب الهی قطعاً به آنان خواهد رسید. این آیه هشدار جدی به همهی گناهکاران است که مبادا در برابر خداوند احساس امنیت کنند و گمان برند که از کیفر او در اماناند.

فواید و پیامهای آیه:

1. خداوند بر همه چیز و همه کس احاطه کامل دارد و هیچ کس نمیتواند از دایرهی قدرت و علم او خارج شود؛ پس نباید گناهکاران فریب مهلت الهی را بخورند.
2. گمان بد و پندار نادرست دربارهی خداوند، خود گناهی بزرگ است؛ چرا که انسان را به غرور و سرکشی میکشاند و او را از توبه و بازگشت بازمیدارد.
3. این آیه به مؤمنان آرامش میدهد که عدالت الهی قطعاً برقرار خواهد شد و هیچ ظلم و گناهی بدون کیفر نمیماند، حتی اگر دیر بجنبد.
4. انسان عاقل باید همواره از عاقبت کارهای خود بیمناک باشد و بداند که خداوند نه تنها به کردار ظاهری، بلکه به نیتها و اندیشههای درونی نیز آگاه است و بر اساس آن داوری میکند.