سوره عنکبوت — آیه 60

معانی کلمات:

• دَابَّة: هر جنبندهای که روی زمین حرکت میکند، از حیوانات و پرندگان و غیره.
• لا تَحْمِلُ رِزْقَهَا: نمیتواند روزی خود را حمل کند یا ذخیره نماید؛ یعنی توانایی جمعآوری و نگهداری غذا برای آینده را ندارد.
• وَإِيَّاكُمْ: و شما را نیز (روزی میدهد).

تفسیر آیه:

چه بسیار جنبندگانی که توانایی حمل و ذخیره کردن روزی خود را ندارند؛ نه نیروی کافی برای جمعآوری غذا دارند و نه میتوانند آن را برای آینده نگه دارند. با این حال، خداوند متعال روزی آنها را میرساند و آنها را از گرسنگی حفظ میکند. حال آنکه شما انسانها از توانایی بیشتری برخوردارید و میتوانید کسب و تلاش کنید، پس چگونه از روزی خداوند نگران میشوید و به خاطر ترس از فقر و گرسنگی، از انجام وظایف خود مانند هجرت در راه خدا سرباز میزنید؟ خدایی که روزی این موجودات ضعیف را تضمین کرده، قطعاً روزی شما را نیز خواهد رساند، هر کجا که باشید. او شنوای سخنان شماست که میگویید: «اگر هجرت کنیم، روزی خود را از دست میدهیم» و دانای به نیتها و اندیشههای درونی شماست؛ هیچ چیز بر او پوشیده نیست و در برابر اعمال و نیاتتان شما را جزا خواهد داد.

فواید و پیامهای آیه:

• توکل بر خداوند و اعتماد به ضمانت او در امر روزی، آرامش دل و از بین بردن ترس از آینده را به همراه دارد.
• خداوند نه تنها روزیدهنده انسانهاست، بلکه تمام موجودات زنده را نیز تحت پوشش رزق خود قرار داده است؛ پس هیچ موجودی از لطف او بینصیب نیست.
• ترس از فقر نباید انسان را از انجام فرامین الهی، مانند هجرت در راه دین، بازدارد؛ زیرا روزی به دست خداست و او برآورنده نیازهای بندگانش است.
• علم و سمع الهی شامل همه چیز است؛ او سخنان و نیات ما را میشنود و میداند، بنابراین باید در گفتار و کردار خود مراقب باشیم و به وعدههای او اعتماد کنیم.