Ankabut surasi — Oyat 64

Kalimalarning ma’nolari:

• لَهْوٌ (Lahv): Dilni band qiladigan, kishini asl maqsaddan chalg‘itadigan o‘yin-kulgu, behuda mashg‘ulot.
• لَعِبٌ (La'ib): O‘yin, hazil, jiddiy bo‘lmagan ish; tez o‘tib ketadigan va hech qanday haqiqiy natija bermaydigan harakat.
• الْحَيَوَانُ (Al-Hayavon): Haqiqiy, to‘liq va abadiy hayot; o‘lim bo‘lmagan hayot.

Tafsir:

Bu dunyo hayoti — go‘zalliklari, lazzatlari, boyligi va shahvatlari bilan — aslida qalbni band qiladigan o‘yin-kulgudan, aqlni chalg‘itadigan va tezda o‘tib ketadigan bir o‘yindan boshqa narsa emas. Inson shu dunyoga berilib, uning o‘tkinchi zavqlariga maftun bo‘ladi, ammo bu zavqlar bir zumda tugaydi va hech qanday haqiqiy natija qoldirmaydi.

Ammo oxirat diyori — bu haqiqiy hayotdir. U o‘lim bo‘lmagan, abadiy davom etadigan, to‘liq va mukammal hayotdir. O‘sha yerdagi hayot shu dunyo hayotidan butunlay farq qiladi: u yerda lazzatlar ham, azoblar ham abadiydir. Agar insonlar bu haqiqatni bilsalar, o‘tkinchi dunyoni abadiy oxiratdan ustun qo‘ymagan bo‘lardi. Ular o‘zlarining cheklangan aql-idroklari va shahvoniy istaklari tufayli bu haqiqatni anglamaydilar.

Foydalar:

• Bu oyat mo‘minga dunyo hayotining qadri pastligini va unga berilib ketmaslik kerakligini o‘rgatadi. Dunyo — bu imtihon maydoni, asl maqsad esa oxiratdir.
• Oxirat hayotining haqiqiyligi va abadiyligini bilish insonni to‘g‘ri yo‘lga boshlaydi, gunohlardan saqlaydi va yaxshi amallarga undaydi.
• Bu oyat mo‘minni dunyoning o‘tkinchi lazzatlariga aldanmaslikka, balki abadiy hayotga tayyorgarlik ko‘rishga chorlaydi. Kimki bu haqiqatni anglasa, qalbi dunyoga bog‘lanib qolmaydi, balki Allohning rizoligini izlaydi.
• Islomda hayotga to‘g‘ri qarash o‘rgatiladi: dunyo va oxirat o‘rtasida muvozanat saqlash, dunyoni butunlay tark etmasdan, lekin unga qul bo‘lib ham qolmasdan yashash lozim.