Ankabut surasi — Oyat 63

Kalimalarning ma'nolari:

• Mavtiha – uning qurishi, o‘simliklardan xoli bo‘lishi.
• La ya'qilun – aql-idrok bilan fikr yuritmaydilar, anglamaydilar.

Tafsir:

Ey Muhammad! Agar sen mushriklardan: “Osmondan yomg‘ir suvini kim tushirdi va o‘lgan, quruq yerlarni u orqali tiriltirib, o‘simliklar chiqardi?” deb so‘rasang, ular, shubhasiz: “Buni Alloh qilgan”, deb javob beradilar. Ular o‘z iqrorlari bilan butun borliqni yaratgan va boshqaruvchi Zot yolg‘iz Alloh ekanini tan oladilar. Shunda sen ularga: “Allohga hamd bo‘lsinki, U sizlarga qarshi hujjatni to‘liq o‘rnatdi”, deb ayt. Zero, ularning ko‘pchiligi aqlini ishlatmaydi, chunki agar aql bilan fikr qilganlarida, o‘zlari tan olgan yagona Yaratguvchiga boshqa narsalarni sherik qilmas edilar. Ular suvni tushirish va erni tiriltirish Allohning ishi ekanini biladilar, lekin shunga qaramay, hech narsaga qodir bo‘lmagan butlarga sig‘inadilar. Bu ularning aqlsizligi va nodonligidan dalolatdir.

Foydalar:

• Ushbu oyat insonning tabiiy fitratiga ishora qiladi: har bir inson, hatto mushrik bo‘lsa ham, yomg‘irni tushiruvchi va erni tiriltiruvchi Zot Alloh ekanini ich-ichidan tan oladi. Bu esa tavhid (yakkaxudolik) haqidagi haqiqatning har bir qalbda o‘rnashganligini ko‘rsatadi.
• Alloh taolo bandalariga qarshi hujjatni doimo o‘rnatadi, shunda hech kim “bilmadim” deb uzr aytolmaydi. Bu Allohning adolati va rahmatining belgisidir.
• Aql-idrokni ishlatish va o‘ylash – insonning eng buyuk fazilatlaridan biridir. Kim aqlini to‘g‘ri ishlatsa, u yolg‘iz Allohga ibodat qilishga yetaklanadi.
• Yomg‘irning yog‘ishi va yerning o‘simliklar bilan qoplanishi – Allohning qudrati va rahmatining yaqqol belgilaridir. Bu manzaralar insonni Yaratguvchiga shukr qilishga va Uning buyukligini tasavvur qilishga chorlaydi.