સૂરા આલ-ઇમરાન — આયત 148

શબ્દોની સમજૂતી:

• فَآتَاهُمُ: તો તેમને આપ્યું
• ثَوَابَ الدُّنْيَا: દુનિયાનું બદલો (એટલે કે વિજય, ગનીમત અને જમીનમાં સત્તા)
• حُسْنَ ثَوَابِ الْآخِرَةِ: આખિરતના ઉત્તમ બદલાની સાથે (એટલે કે જન્નત અને અલ્લાહની રઝા)
• الْمُحْسِنِينَ: ઇહસાન કરનારાઓ (જેઓ ઇબાદત અને વ્યવહારમાં ઉત્તમ રીતે અમલ કરે છે)

આયતની તફસીર:

અલ્લાહ તઆલા આ આયતમાં જણાવે છે કે જેઓ અલ્લાહના માર્ગમાં ધીરજ રાખે છે, તેમને અલ્લાહ દુનિયામાં પણ બદલો આપે છે — જેમ કે દુશ્મનો સામે વિજય, ગનીમતનો માલ અને જમીનમાં સન્માન તથા સત્તા. આ ઉપરાંત આખિરતમાં તેમને તેનાથી પણ ઉત્તમ અને શ્રેષ્ઠ બદલો આપે છે — જે અલ્લાહની રઝા અને કાયમી જન્નતનો આનંદ છે. આ બંને બદલા ધીરજ રાખનારા અને અલ્લાહ પર ભરોસો રાખનારા લોકોને મળે છે.

પછી અલ્લાહ તઆલા ફરમાવે છે: "અલ્લાહ ઇહસાન કરનારાઓને પ્રેમ કરે છે." એટલે કે જેઓ પોતાના પાલનહારની ઇબાદતમાં અને લોકો સાથેના વ્યવહારમાં ઉત્તમ રીતે અમલ કરે છે, તેમને અલ્લાહ ખાસ પ્રેમ કરે છે. આ ઇહસાન એ જ છે જે મુસીબતોમાં ધીરજ અને અલ્લાહના વચન પર યકીન સાથે જોડાયેલું છે.

આયતમાંથી શીખવા મળતી બોધપાઠ:

1. દુનિયા અને આખિરત બંનેની ભલાઈ: અલ્લાહ તેના નેક બંદાઓને દુનિયામાં પણ મદદ અને સન્માન આપે છે અને આખિરતમાં પણ ઉત્તમ બદલો આપે છે. આથી મુસલમાને ફક્ત દુનિયા માટે જ નહીં, પરંતુ આખિરત માટે પણ મહેનત કરવી જોઈએ.
2. ધીરજનું ફળ મીઠું છે: જેઓ મુશ્કેલીઓમાં ધીરજ રાખે છે, અલ્લાહ તેમને દુનિયામાં પણ મદદ કરે છે અને આખિરતમાં પણ ઉત્તમ ઇનામ આપે છે. આથી ક્યારેય હિંમત ન હારવી જોઈએ.
3. ઇહસાન એટલે ઉત્તમ અમલ: ઇબાદતમાં ઇહસાન એટલે કે અલ્લાહને જોઈ રહ્યા છીએ તેવી ભાવનાથી ઇબાદત કરવી, અને વ્યવહારમાં ઇહસાન એટલે કે લોકો સાથે ઉત્તમ રીતે વર્તન કરવું. જે આ કરે છે, અલ્લાહ તેને પ્રેમ કરે છે.
4. અલ્લાહનો પ્રેમ મેળવવો સૌથી મોટી કામયાબી: આ આયત બતાવે છે કે અલ્લાહ ઇહસાન કરનારાઓને પ્રેમ કરે છે. આથી દરેક મુસલમાને ઇહસાન કરનારાઓમાં સામેલ થવાની કોશિશ કરવી જોઈએ, જેથી અલ્લાહનો પ્રેમ મળે.
5. આખિરતનો બદલો દુનિયાના બદલા કરતાં શ્રેષ્ઠ છે: અલ્લાહે આખિરતના બદલાને "હુસ્ન" (ઉત્તમ) કહ્યો છે, જે બતાવે છે કે આખિરતનો બદલો દુનિયાના બદલા કરતાં ઘણો શ્રેષ્ઠ અને કાયમી છે. આથી આખ