آل عمران سۈرىسى — ئايەت 182

1) لۇغەت ئىزاھاتى

• ذَٰلِكَ — ئۇ، شۇ (يەنى ئۇلارغا يېتىدىغان ئازاب).
• بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ — قوللىرىڭلار ئالدىن تەييارلىغان ئەمەللەر سەۋەبىدىن. بۇ يەردە «قول» دىن مەقسەت، ئىنساننىڭ ئۆزى قىلغان قىلمىشلىرى، يەنى گۇناھ-مەئسىيەتلىرىدۇر.
• ظَلَّامٍ — زۇلۇم قىلغۇچى، ھەددىدىن ئاشقۇچى. بۇ سۆز مۇبالىغە شەكلىدە بولۇپ، «ھەرگىز زۇلۇم قىلمايدىغان» دېگەن مەنىنى بىلدۈرىدۇ.
• الْعَبِيدِ — بەندىلەر، يەنى ئاللاھنىڭ مەخلۇقاتلىرى.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى

بۇ ئايەت ئاللاھ تائالانىڭ ئوتتا ئازابلىنىۋاتقان كاپىرلارغا، بولۇپمۇ ھەقىقەتنى بىلىپ تۇرۇپ ئىنكار قىلغان يەھۇدىيلارغا قارىتىلغان خىتابىدۇر. ئۇلارغا: «سىلەرگە يېتىۋاتقان بۇ قاتتىق ئازاب، سىلەرنىڭ دۇنيادا قوللىرىڭلار بىلەن قىلغان گۇناھلىرىڭلار، سۆز ۋە ئەمەل، ئېتىقاد جەھەتتىن قىلغان يامانلىقلىرىڭلارنىڭ جازاسىدۇر» دېيىلىدۇ.

ئاندىن ئاللاھ تائالا ئۆزىنىڭ ئادالەتلىك ئىكەنلىكىنى بىلدۈرۈپ: «ئاللاھ بەندىلىرىگە ھەرگىز زۇلۇم قىلغۇچى ئەمەس» دەيدۇ. يەنى ئۇ ھەرگىز گۇناھسىز بىرەر كىشىنى جازالىمايدۇ، ھەر كىمنىڭ قىلغان ئەمىلىگە قاراپ ھۆكۈم چىقىرىدۇ. ياخشى ئەمەل قىلغۇچىنى مۇكاپاتلايدۇ، يامان ئەمەل قىلغۇچىنى جازالايدۇ. دېمەك، ئازاب ئۇلارنىڭ ئۆز قىلمىشلىرىنىڭ تەبىئىي نەتىجىسىدۇر، ئاللاھنىڭ زۇلۇمى ئەمەس.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار

• ئاللاھ تائالا ھەرگىز زۇلۇم قىلمايدۇ؛ ئۇنىڭ ھۆكمى ۋە جازاسى ھەممىسى ئادالەت ئاساسىدا بولىدۇ. بۇ، مۇئمىنلەرنىڭ قەلبىگە ئىلتىماس ۋە ئىشەنچ بېغىشلايدۇ.
• ئىنسان ئۆز ئەمىلىنىڭ مەسئۇلىيىتىنى ئۆزى ئۈستىگە ئېلىشى كېرەك؛ ھېچ كىم باشقىلارنى ئەيىبلەپ، ئۆزىنى ئاقلاشقا ئۇرۇنمايدۇ.
• بۇ ئايەت ئىسلامنىڭ ئادالەت ۋە ھەقىقەت دىنى ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ؛ ئاللاھنىڭ رەھمىتى ۋە ئادالىتى بىر-بىرىگە زىت ئەمەس.
• ئىنساننى ياخشى ئەمەل قىلىشقا ۋە يامانلىقتىن يىراق تۇرۇشقا تەرغىب قىلىدۇ؛ چۈنكى ھەر بىر ئەمەلنىڭ ھېسابى بار.
• ئاللاھنىڭ ئادىللىقىنى بىلگەن كىشى ئۇنىڭغا تەۋەككۈل قىلىپ، ھاياتىدا ئۈمىد ۋە قورقۇنچ ئارىسىدا توغرا يولدا مېڭىدۇ.