سوره آل عمران — آيت 182

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• ذَٰلِكَ: اهو (يعني عذاب).
• بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ: ان سب جي ڪري جيڪو اوهان جي هٿن اڳي موڪليو ۽ اوهان پنهنجي زندگيءَ ۾ ڪيو.
• أَيْدِيكُمْ: اوهان جا هٿ (هتي مراد آهي اوهان جا ڪيل عمل).
• ظَلَّامٍ: وڏو ظلم ڪندڙ.
• لِّلْعَبِيدِ: ٻانهن لاءِ (يعني الله جي ٻانهن تي).

2) تفسير:

هي آيت انهن ماڻهن جي باري ۾ آهي جن کي جهنم ۾ داخل ڪيو ويندو. انهن کي چيو ويندو ته هيءَ سخت سزا ۽ عذاب جيڪو اوهان تي نازل ٿيو آهي، اهو اوهان جي پنهنجي ڪيل ڪمن جو ئي نتيجو آهي. اوهان پنهنجي دنيا جي زندگيءَ ۾ جيڪي به برا ڪم، گناهه، ۽ نافرمانيون ڪيون، سي اوهان جي اڳيان اچي ويون ۽ اوهان کي سزا ملي. اوهان کي اهو عذاب ڪنهن ٻئي جي ڪم جي ڪري ناهي مليو، بلڪه اوهان پاڻ ان جا ذميوار آهيو.

۽ الله تعاليٰ پنهنجي ٻانهن تي ذرو برابر به ظلم نٿو ڪري. هو انصاف ڪندڙ آهي ۽ ڪنهن به بيگناهه کي سزا نٿو ڏئي. جيڪو به ڪم ڪندو، ان جو نتيجو ان کي ملندو. نيڪ عمل ڪرڻ وارن کي چڱو بدلو ملندو ۽ برو ڪم ڪرڻ وارن کي ان جو ئي نتيجو ملندو. الله تعاليٰ جو فيصلو مڪمل انصاف تي ٻڌل آهي، هو ڪنهن تي به زيادتي نٿو ڪري.

3) فائدا ۽ سبق:

• عملن جي ذميواري: هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته اسان جي زندگيءَ ۾ ڪيل هر عمل جو نتيجو اسان کي ضرور ملندو. نيڪي هوندي ته چڱائي ملندي ۽ بدي هوندي ته سزا ملندي. ان ڪري اسان کي هميشه چڱا ڪم ڪرڻ گهرجن.
• الله جي انصاف تي يقين: الله تعاليٰ مڪمل انصاف ڪندڙ آهي. هو ڪنهن به ٻانهي تي ظلم نٿو ڪري. هي ڳالهه اسان جي دلين کي سڪون ڏئي ٿي ته اسان جو رب عادل آهي ۽ اسان سان انصاف ئي ڪندو.
• توبهه ۽ اصلاح جو موقعو: جيئن ته الله ظلم نٿو ڪري ۽ اسان کي دنيا ۾ مهلت ڏني ويئي آهي، ان ڪري اسان کي گهرجي ته گناهن کان توبهه ڪريون ۽ نيڪ عملن ڏانهن موٽون، ته جيئن آخرت ۾ اسان کي ڪاميابي نصيب ٿئي.
• اسلام جي انصاف پسندي: اسلام هڪ اهڙو مذهب آهي جيڪو مڪمل انصاف ۽ عدل جو درس ڏئي ٿو. اهو ئي سبب آهي جو اسلام دنيا جي سمورن ماڻهن لاءِ هڪ بهترين ۽ فطري زندگيءَ جو نظام پيش ڪري ٿو.