آل عمران سۈرىسى — ئايەت 18

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• شَهِدَ: گۇۋاھلىق بەردى، ئېلان قىلدى، بىلدۈردى.
• أُولُو الْعِلْمِ: ئىلىم ئىگىلىرى، يەنى پەيغەمبەرلەر ۋە مۇئمىن ئالىملار.
• قَائِمًا بِالْقِسْطِ: ئادالەت بىلەن تۇرۇش، ھەق ۋە ئادالەتنى ئورنىتىش.
• الْعَزِيزُ: غالىب، ھېچكىم ئۇنىڭغا غالىب كېلەلمەيدىغان.
• الْحَكِيمُ: ھېكمەتلىك، ھەر ئىشى ھېكمەت بىلەن.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا ئۆزىنىڭ بىرلىكىگە، يەنى ئۇنىڭدىن باشقا ھېچقانداق ئىلاھ يوقلۇقىغا گۇۋاھلىق بەردى. بۇ گۇۋاھلىق ئەڭ ئۇلۇغ گۇۋاھلىقتۇر. ئاللاھ تائالا ئۆزىنىڭ بىرلىكىنى ئىسپاتلايدىغان ئايەتلەرنى ۋە پەرۋەردىگارىمىزنىڭ بىرلىكىگە دەلالەت قىلىدىغان ئالەمشۇمۇل ئالامەتلەرنى يارىتىش ئارقىلىق بۇنى بىلدۈردى. پەرىشتىلەرمۇ ئاللاھنىڭ بىرلىكىگە گۇۋاھلىق بەردى. ئىلىم ئىگىلىرى، يەنى پەيغەمبەرلەر ۋە مۇئمىن ئالىملارمۇ تەۋھىدنى بايان قىلىش ۋە كىشىلەرنى ئۇنىڭغا دەۋەت قىلىش ئارقىلىق ئاللاھنىڭ بىرلىكىگە گۇۋاھلىق بەردى. ئۇلار ئەڭ ئۇلۇغ گۇۋاھلىق بېرىلىدىغان ئىشقا، يەنى ئاللاھنىڭ بىرلىكىگە ۋە ئۇنىڭ مەخلۇقاتلىرى ۋە شەرىئىتىدە ئادالەت بىلەن تۇرۇشىغا گۇۋاھلىق بەردى. ئاللاھتىن باشقا ھېچقانداق ئىلاھ يوق، ئۇ غالىبتۇر، ھېچكىم ئۇنىڭغا غالىب كېلەلمەيدۇ، ئۇ ھېكمەتلىكتۇر، يارىتىشىدا، تەدبىرىدە ۋە شەرىئىتىدە ھېكمەت بىلەن ئىش قىلىدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە ئاللاھنىڭ بىرلىكىنىڭ نەقەدەر مۇھىم ئىكەنلىكىنى ۋە ئۇنىڭ ئادالەت بىلەن تۇرۇشىنى ئۆگىتىدۇ. ئاللاھ تائالا ئۆزىنىڭ بىرلىكىگە گۇۋاھلىق بېرىش بىلەن بىرگە، پەرىشتىلەر ۋە ئىلىم ئىگىلىرىنىمۇ بۇ گۇۋاھلىققا شېرىك قىلدى. بۇ بىزگە ئىلىمنىڭ ۋە تەۋھىدنىڭ قانچىلىك ئۇلۇغ ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ. ئىلىم ئىگىلىرى ئاللاھنىڭ بىرلىكىنى تونۇشتۇرۇش ۋە كىشىلەرنى ئۇنىڭغا دەۋەت قىلىش بىلەن ئالاھىدە ئورۇنغا ئىگە. شۇڭا، بىز ئىلىم ئۆگىنىشكە ۋە ئاللاھنىڭ بىرلىكىنى تونۇشتۇرۇشقا تىرىشىشىمىز كېرەك. ئاللاھ غالىب ۋە ھېكمەتلىك زاتتۇر، ئۇنىڭغا ھېچكىم غالىب كېلەلمەيدۇ ۋە ئۇنىڭ ھەر بىر ئىشى ھېكمەت بىلەن. بۇ بىزگە ئاللاھقا تەۋەككۈل قىلىش ۋە ئۇنىڭ ھۆكۈملىرىگە بويسۇنۇش كېرەكلىكىنى ئۆگىتىدۇ. ئاللاھ بىزنى ھەقىقىي ئىلىم بىلەن سىرلاندۇرۇپ، تەۋھىدنى چۈشىنىش ۋە ئۇنىڭغا ئەمەل قىلىش نېسىپ قىلسۇن.