Ali-İmran surəsi — Ayə 3

Kəlmələrin mənaları:

• “Kitab” – burada Quran nəzərdə tutulur.
• “Bil-həqq” – haqq ilə, doğru və ədalətli olaraq.
• “Musəddiqən” – təsdiqləyən, özündən əvvəlkilərlə uyğun gələn.
• “Beynə yədəyh” – ondan əvvəl olanlar, yəni əvvəlki səmavi kitablar.
• “Tövrat” – Musanın (ə.s.) kitabı.
• “İncil” – İsanın (ə.s.) kitabı.

Təfsir:

Ey Peyğəmbər! Allah-Təala sənə Quranı haqq ilə, yəni tam doğru və ədalətli olaraq nazil etdi. Bu mübarək kitab özündən əvvəl göndərilmiş bütün səmavi kitabları təsdiqləyir və onlarla heç bir ziddiyyət təşkil etmir. Çünki bütün ilahi kitablar bir mənbədən, Allahdan gəlmişdir və onların hamısı eyni həqiqəti bəyan edir.

Allah-Təala Tövratı Musaya (ə.s.), İncili isə İsaya (ə.s.) nazil etmişdir. Bunlar Quranın nazil olmasından əvvəl göndərilmişdi və insanları haqq yola, tək Allaha ibadətə dəvət edirdi. Bu kitabların hamısı insanların din və dünya işlərində xeyrinə olan şeyləri öyrədir, onları doğru yola yönəldirdi.

Quran isə bu kitabların ən sonuncusu və ən kamilidir. O, özündən əvvəlkiləri təsdiqləməklə yanaşı, həm də haqq ilə batili, doğrunu yanlışdan ayıran meyardır. Allah-Təala Quranı nazil etməklə insanlara ən gözəl hidayət yolunu bəxş etmişdir.

Bu ayədə diqqət çəkən bir incəlik də vardır: Quran üçün “nəzzələ” (tədricən, hissə-hissə endirmək) ifadəsi işlədilmişdir, çünki Quran iyirmi üç il ərzində vəziyyətə uyğun olaraq hissə-hissə nazil olmuşdur. Tövrat və İncil üçün isə “ənzələ” (birdəfəlik endirmək) ifadəsi işlədilmişdir, çünki onlar bir dəfəyə nazil edilmişdir.

Allah-Təala bu kitabları nazil etməklə bəşəriyyətə ən böyük neməti bəxş etmişdir. Ey insanlar! Bu ilahi kitablara iman gətirin və onların göstərişlərinə əməl edin. Çünki bu kitablar sizin dünya və axirət xoşbəxtliyinizin açarıdır. Allahın kitabına sarılan heç vaxt azmaz və bədbəxt olmaz. Quranın nuru ilə işıqlanan qəlblər haqqı tapar və əbədi səadətə qovuşar.