سوره روم — آیه 54

معانی کلمات:

• ضَعْف: ناتوانی و سستی؛ در این آیه منظور ضعف نطفه و آغاز آفرینش و نیز ضعف کودکی است.
• شَيْبَة: پیری و سفیدی موی سر که نشانه کهنسالی است.
• قُوَّة: توانمندی و نیرومندی؛ منظور نیروی جوانی و بلوغ است.

تفسیر آیه:

خداوند متعال همان کسی است که شما را از نطفهای ضعیف و بیارزش آفرید؛ آغازی که هیچ توانایی و قدرتی در آن نیست. سپس پس از این ضعف نخستین، نیرویی به شما بخشید؛ نیرویی که در دوران کودکی و پس از آن در جوانی و بلوغ ظاهر میشود و شما را قادر میسازد تا زندگی کنید، کار کنید و به پیشرفت برسید. اما این نیرو و توانایی نیز پایدار نیست؛ چرا که پس از مرحله قوت و جوانی، بار دیگر ضعف به سراغ شما میآید؛ ضعفی که همراه با پیری و سپیدی موهاست و نشانهای از بازگشت انسان به ناتوانی نخستین است. خداوند هر چه را بخواهد میآفریند؛ گاهی ضعف، گاهی قوت، گاهی جوانی و گاهی پیری. او به همه امور آفرینش خود داناست و از حال بندگانش آگاه است و بر هر کاری که اراده کند، تواناست و هیچ چیزی او را ناتوان نمیسازد.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه انسان را به تأمل در مراحل زندگیاش دعوت میکند تا بداند که همه چیز در دست خداوند است و اوست که انسان را از ضعف به قوت و از قوت به ضعف میبرد؛ پس هیچ کس نباید به نیروی خود مغرور شود و هیچ کس نیز نباید از ضعف خود ناامید گردد.
• شناخت این تحولات، انسان را به تواضع در برابر خداوند وامیدارد و او را از تکبر و خودبرتربینی بازمیدارد؛ زیرا انسان در ابتدا نطفهای ضعیف و در انتها پیرمردی ناتوان است.
• این آیه یادآور حکمت و قدرت بیپایان خداوند است؛ اوست که با علم کامل و قدرت مطلق، مراحل مختلف زندگی انسان را طراحی کرده و هر لحظه ارادهاش را بر جهان حاکم میسازد. این شناخت، ایمان انسان را تقویت میکند و او را به شکرگزاری در برابر این نعمتهای بزرگ وامیدارد.
• توجه به این چرخه زندگی، انسان را به فکر آخرت میاندازد؛ همانگونه که خداوند او را از ضعف به قوت رساند، میتواند پس از مرگ نیز او را دوباره زنده کند و به حیات ابدی برساند؛ پس هیچ دلیلی برای انکار معاد وجود ندارد.