Лукман сүрөсү — Аят 14

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• وَهْنًا عَلَىٰ وَهْنٍ — алсыздык үстүндө алсыздык, б.а. ар бир баскычта алсыздык күчөй берген.
• فِصَالُهُ — баланын эмчектен чыгарылышы, көкүрөктөн ажыратылышы.
• الْمَصِيرُ — кайтып барыла турган жер, акыреттеги кайтуу.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала адамга ата-энесине жакшылык кылууну, аларга баш ийүүнү жана аларга камкордук көрсөтүүнү буйрук кылды. Бул буйрук Аллахка баш ийүүгө каршы келбеген нерселерде гана аткарылат. Анткени ата-эненин укугу улуу, айрыкча эненин мээнетu өтө оор.

Эне баласын курсагында көтөргөндө алсыздык үстүндө алсыздык тартат: кош бойлуулуктун оордугу, төрөттүн кыйынчылыгы, төрөт убагындагы кыйноо — баары анын үстүнөн катмарланып, алсырата берет. Баланы эмчектен чыгаруу эки жылга созулат. Ушул узак мезгил ичинде эне балага кам көрүп, тарбиялап, талыкпай мээнет кылат.

Ошондуктан Аллах адамга: «Мага шүгүр кыл, анан ата-энеңе да шүгүр кыл» — деп буйруду. Баарыңар акырында Мага гана кайтасыңар, ошондо ар бириңерге кылган ишиңерге жараша сыйлык же жаза берем.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Ислам ата-энеге жакшылык кылууну, аларга камкор болууну жана аларга шүгүр айтууну эң маанилүү милдеттерден кылып белгилейт. Бул дин ата-энени таштап кетүүнү эмес, тескерисинче, аларды урматтоону үйрөтөт.
• Эненин мээнетu өзгөчө бааланат: кош бойлуулук, төрөт жана бала багуу сыяктуу оор жүктөрдү көтөргөндүгү үчүн ага өзгөчө ырайым кылуу зарыл.
• Аллахка шүгүр кылуу менен ата-энеге шүгүр кылуу катар айтылган — бул ата-эненин укугунун канчалык улуу экенин көрсөтөт.
• Ар бир адам акыры Аллахка кайтарылат, ошондо ата-энесине жакшылык кылгандар да, аларга каршы келгендер да өз жообун алышат. Бул аят адамды жакшылыкка үндөп, ата-энеге кызмат кылуунун улуу сооп экенин эскертет.
• Ислам — ата-эне менен баланын ортосундагы сүйүү, ырайым жана жоопкерчилик байланышын бекемдеген дин. Бул аят окурманды өз ата-энесине ырайымдуу болууга, алар үчүн дуба кылууга жана алардын акысын өтөөгө чакырат.