Sure Lokmân — Ayet 14

Kelime Anlamları:

• Vesaynâ: Biz emrettik, tavsiye ettik, vasiyet ettik.
• Vehnen alâ vehnin: Zayıflık üstüne zayıflık, güçsüzlük üstüne güçsüzlük.
• Fisâluhu: Onun sütten kesilmesi, anne sütünden ayrılması.
• İşkür lî: Bana şükret.
• El-Masîr: Dönüş yeri, varılacak son durak.

Tefsir:

Yüce Allah, insana anne ve babasına iyi davranmayı, onlara karşı saygılı ve merhametli olmayı kesin bir emir olarak buyurmuştur. Bu emir, insanın yaratılışının ve hayatının en temel ahlaki ilkelerinden biridir. Çünkü insanın varlığı, anne ve babasının vesilesiyle bu dünyaya gelmiştir.

Allah Teâlâ bu âyette özellikle annenin çektiği zorluklara dikkat çeker: Anne, çocuğunu karnında taşırken her geçen gün artan bir zayıflık, yorgunluk ve ağırlık içindedir. "Zayıflık üstüne zayıflık" ifadesi, hamileliğin her aşamasında annenin bedenen ve ruhen ne kadar büyük bir fedakârlık gösterdiğini anlatır. Doğum sancısı, doğumun kendisi ve sonrasındaki bakım süreci de bu zorluklara eklenir. Çocuğun sütten kesilmesi ise iki yıl içinde tamamlanır. Bu süreç, annenin evladı için gösterdiği sabrın ve şefkatin en büyük delilidir.

Bu ilahi emir, insana şöyle seslenir: "Bana şükret; sonra anne babana şükret." Burada önemli bir incelik vardır: Şükür önce Allah'a yapılır, çünkü her nimetin asıl sahibi O'dur. Ancak anne ve babaya şükretmek de bu şükrün bir parçasıdır. Onların emeği, sevgisi ve fedakârlığı, Allah'ın insana verdiği en büyük nimetlerdendir. Bu yüzden bir Müslüman, hem Rabbine hem de anne babasına karşı vefa borcunu unutmamalıdır.

Âyetin sonunda ise şu hatırlatma yapılır: "Dönüş ancak banadır." Yani her insan, bu dünyada yaptığı iyilik veya kötülüklerin karşılığını görmek üzere Allah'ın huzuruna dönecektir. Anne babasına iyilik edenler, bu dünyada huzur bulacakları gibi ahirette de Allah'ın rahmetine ve mükâfatına nail olacaklardır. Bu, Müslüman için hem bir müjde hem de bir uyarıdır.

Sevgili kardeşim! Bu âyet bize, anne ve babamızın bizim üzerimizdeki haklarının ne kadar büyük olduğunu hatırlatır. Onlar bizim için yıllarca uykusuz kalmış, acılara katlanmış, bizleri büyütmek için her türlü fedakârlığı yapmışlardır. Bugün onlara göstereceğimiz bir gülümseme, edeceğimiz bir dua, onların gönlünü alacak güzel bir söz, Rabbimiz katında bizim için büyük bir kazançtır. Unutmayalım ki, anne ve babamıza iyilik etmek, Allah'ın rızasını kazanmanın en kestirme yollarından biridir. Onlar hayattayken kıymetlerini bilelim; onlar vefat ettikten sonra da hayırla anarak ve onlara dua ederek vefamızı gösterelim.