Sure Ahzâb — Ayet 4

Kelime Anlamları:

• Zıhâr (تُظَاهِرُونَ): Bir erkeğin karısına “Sen bana annemin sırtı gibisin” diyerek onu kendisine haram kılması anlamına gelen cahiliye dönemi uygulaması.
• Ed’iyâ (أَدْعِيَاءَكُمْ): Evlatlık edinilen çocuklar. Bir kimsenin, başkasının çocuğunu kendi oğlu gibi sayması.
• Cevf (جَوْف): İnsanın göğüs boşluğu, içi.

Tefsir:

Yüce Allah bu âyet-i kerimede, İslam’ın getirdiği hükümlerin gerçek ve doğru olduğunu, cahiliye dönemine ait bazı yanlış inanç ve uygulamaların ise bâtıl olduğunu beyan etmektedir. Allah Teâlâ hiçbir insanın göğsünde iki kalp yaratmamıştır. Bu, bir kişinin aynı anda iki farklı kişilik taşıyamayacağını, iki zıt durumu birden benimseyemeyeceğini ifade eder. Nitekim bu söz, cahiliye döneminde “Benim iki kalbim var, Muhammed’in aklından daha üstün aklederim” diye övünen bir kişi hakkında inmiştir. Allah onun bu iddiasını reddederek, hiç kimsenin iki kalbi olmadığını bildirmiştir.

Yine Allah, zıhâr yapan kocaların hanımlarını anneleri gibi kılmamıştır. Yani bir erkeğin karısına “Sen bana annemin sırtı gibisin” demesi, o kadını gerçekten annesi yapmaz. Bu söz, cahiliye döneminde bir boşanma şekli olarak kabul edilirdi. İslam ise bu uygulamayı kaldırmış, böyle bir sözün kadını ne anne ne de boşanmış hale getirmeyeceğini, ancak bu sözün bir yemin gibi keffâret (kefaret) gerektiren bir günah olduğunu bildirmiştir. Zira bu söz, ağza alınması çirkin bir ifadedir ve gerçekte hiçbir hükmü yoktur.

Aynı şekilde Allah, evlatlık edinilen çocukları da gerçek evlat kılmamıştır. Bir kimsenin başkasının çocuğunu “oğlum” diye çağırması, o çocuğu gerçekten onun soyundan getirmez. Bu da cahiliye âdetlerinden biriydi ve İslam bu âdeti kaldırmıştır. Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in evlatlığı Zeyd bin Hârise (r.a.) hakkında münafıkların ileri geri konuşmaları üzerine bu âyet inmiş ve evlatlık kurumunun İslam’da geçersiz olduğu kesin bir şekilde ifade edilmiştir.

Bütün bu söylenenler, sadece dille söylenen sözlerdir; gerçekte bir karşılıkları yoktur. Ne kadın anne olur ne de evlatlık gerçek evlat. Allah Teâlâ ise her zaman hakkı söyler, doğruyu bildirir ve kullarını en doğru yola iletir. O, kullarının dünya ve ahirette mutlu olmaları için en güzel hükümleri koymuştur.

Bu âyet bizlere önemli bir ders verir: Sözlerimizin ve inançlarımızın Allah’ın koyduğu ölçülere uygun olması gerekir. İnsanların uydurduğu gelenekler, Allah’ın hükümlerinin önüne geçemez. Mümin, her işinde ve her sözünde Allah’ın rızasını gözetmeli, O’nun bildirdiği gerçeklere teslim olmalıdır. Çünkü hidayet yalnızca Allah’tandır ve O, kullarına en doğru yolu gösterendir. Bu sebeple bizler de Allah’ın kitabına ve Peygamberinin sünnetine sımsıkı sarılalım; cahiliye kalıntısı her türlü yanlış inanç ve uygulamadan uzak duralım.