سوره احزاب — آيت 54

1) ڪلمات جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• إِن تُبْدُوا: جيڪڏهن ظاهر ڪريو، بيان ڪريو، ٻاهر ڪڍو.
• شَيْئًا: ڪا به شيءِ، ڪو به عمل يا ڳالهه.
• أَوْ تُخْفُوهُ: يا ان کي لڪايو، ڍڪيو، دل ۾ لڪايل رکو.
• فَإِنَّ اللَّهَ: ته بيشڪ الله…
• كَانَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًا: هر شيءِ کي چڱي طرح ڄاڻندڙ آهي، سندس علم هر شيءِ تي محيط آهي.

2) آيت جي تفسير:

اي انسانو! جيڪڏهن توهان ڪا به ڳالهه يا عمل ظاهر ۽ بيان ڪريو ٿا، يا ان کي پنهنجي دلين ۾ لڪايو ٿا ۽ ڪنهن کي به نه ٻڌايو ٿا، ته به اهو الله تعاليٰ کان ڪنهن به صورت ۾ لڪل ناهي. الله تعاليٰ پنهنجي علم سان هر شيءِ کي ڄاڻي ٿو، نه رڳو توهان جا ظاهري عمل، پر توهان جي دلين ۾ لڪل نيتون ۽ ارادا به سندس علم ۾ آهن. ڪا به شيءِ سندس علم کان ٻاهر ناهي، نه آسمانن ۾ ۽ نه زمين ۾. هو توهان جي هر چڱي ۽ مڙئي عمل کي ڄاڻي ٿو ۽ ان جو پورو پورو بدلو ڏيندو. جيڪڏهن ڪنهن جو عمل چڱو هوندو ته ان جو انجام به چڱو ملندس، ۽ جيڪڏهن ڪنهن جو عمل مڙئي هوندو ته ان جو انجام به مڙئو ملندس. ان ڪري انسان کي گهرجي ته هو پنهنجي ظاهري ۽ باطني حالتن کي سنڀالي، ڇاڪاڻ ته الله تعاليٰ جي علم کان ڪجهه به لڪل ناهي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله تعاليٰ جو علم هر شيءِ تي محيط آهي، اهو يقين انسان جي دل ۾ پيدا ٿئي ٿو ته هو ڪڏهن به اڪيلو ناهي، پر سندس رب هر وقت سندس حال ڄاڻندڙ آهي.
• هي آيت انسان کي تقويٰ ۽ پرhezگاري ڏانهن راغب ڪري ٿي، ڇاڪاڻ ته ظاهري ۽ لڪل ٻنهي عملن جو حساب ڏيڻو آهي.
• اهو اسلام جي ان خوبصورت اصول کي واضح ڪري ٿي ته نيت ۽ عمل ٻئي اهم آهن، ۽ الله صرف ظاهري عملن تي نه پر دل جي نيتن تي به نظر رکي ٿو.
• مؤمن کي همت ۽ اميد ملي ٿي ته جيڪڏهن هو چڱا عمل ڪري ٿو، جيتوڻيڪ ڪو ماڻهو نه ڏسي، ته به الله ڏسي ٿو ۽ ان جو اجر ضرور ڏيندو.
• هي آيت انسان کي الله جي حضور ۾ عاجزي ۽ نياز مندي سيکاريندي آهي، ۽ سندس دل ۾ الله جي عظمت ۽ سندس علم جي وسعت جو احساس پيدا ڪري ٿي.